[368] The following selection of hitherto unpublished documents is intended to illustrate the main themes discussed in this study of the Aragonese Templars and to provide examples of the chief types of document which survive on the subject.

AHN, cód. 691, fols. 137v-138, doc. 357
Mid twelfth century

Peter of Piguera promises to serve with the Templars for a year if he recovers from his wounds; if he does not the Order is to receive his property in Oitura

In dei omnipotentis nomine, ego Petrus de Piguera mortali vulnere sauciatus promitto domino deo et fratribus Templi Salomonis militie Iherosolimitani ut si deus me a morte substraxerit serviam deo in domo illorum fratrum ubi voluerint unum annum. Si vero ab hac plaga mortuus fuero, dimitto illis fratribus presentis et futuris pro remissione peccatorum meorum totam illam meam hereditatem qui est in Dotura. Totum videlicet quicquid habeo vel habere debeo, sive aliquis homo vel femina tenet ibi de me vel pro me. Similiter et manumitto fratribus illis predictis equum meum cum toto meo garnimento. Testes Fertunius de Bergua, Garcia Ortiç, Garinus de Mala, Arnald de Alagon, Fertunio. Garceç de Oscha, qui omnes huic donationi et manumissioni interfuerunt et hanc cartam donationis post Petrum obitum firmaverunt.

AGP, Cartulary of Gardeny, fol. 49v, doc. 112
25 August 1151

Resettlement charter for Templar property at Castelldans⁽¹⁾

In nomine summi dei qui est trinus et unus amen. Ego Petrus de Cartila et ego Frevol et ego Aimericus et ego Guillelmus de Tavemos et simul omnes nostri fratres damus illam nostram hereditatem quam nos habemus in Castro de Asinos, excepto nostro domengue que nos [369] retinemus, ad te Girbert et ad te Bernad Ferrer; que vos populetis illam ad honorem dei et Templi, et talis est convenientia inter nos et vos quod tu Girbert habeas et teneas duas pareladas de terra et una turre cum decima et primitia que reddas, et tu Bernad Ferrer similiter duas pareladas cum tua turre, decimam et primiciam reddendo. Hoc damus vobis atque concedimus et filiis vestris et vestre posteritati. Alii veto populatores quos vos feceritis populare ad honorem dei et Templi reddant nobis decimas et primicias et de unaqueque parelada reddant unoquoque anno una perna de XII. ^cim denariis et IIII. fogacas et uno iornal ad seminandum; ad unaquaque parelada que populaverit damus VI. modios de cervera in terra garachada. Facta carta VIII. kalendas septembris anno ab incarnatione domini M.° C.° L.° I.° , regnante Lodovico rege. Signum Petri de Cartila. Signum de don Frevol. Signum Willelmi de Tavernos. Petrus scripsit et hoc signum fecit.

ACA, Varia 1, fol. 1-1v
September 1163

A certain Saurina sells property at Montjuich to the Temple in order to be able to redeem her son from captivity

[S]it notum cunctis quod ego Saurina femina pro magna necessitate captivitatis cuiusdam filii mei Berengarii, quam redimere volo, vendo deo et milicie Templi alodium meum proprium quod per emptionem et per vocem genitorum meorum habeo in territorio Barchinonensi apud Monte iudaicum ad ipsam serram. Terminatur autem ab oriente in alodio quod fuit Mosse iudei, a meridie et ab hoccidente e a circio in alodio eiusdem milicie Templi. Sicut ab istis terminis concluditur et terminatur prefatum alodium cum introitibus et exitibus suis integriter vendo deo et milicie Templi ac, ut melius dici vel intelligi potest, ad utilitatem ejusdem milicie Templi de meo iure in ius et domin[i]um suum trado ad suum proprium, plenissimum et liberum alodium ad quod ibi vel ex inde magister et fratres ipsius milicie Templi facere voluerint sine vinculo ullius hominis vel femine et sine ullo retentu. Accipio pro hac venditione de bonis milicie Templi X. morabetinos bonos aiadinos in auro sine engan, et est manifestum. Siquis hoc fregerit supradicta in duplo componat et insuper hec venditio omni tempore maneat firma. Que est acta XVII. kalendas octobris anno [370] XVII. regis Ledoyci iunioris. Signum Saurine femine que hoc laudo est firmo, firmaria rogo. Signum Arnalli presbiteri Sancti Iusti. Signum Segunus. Signum Berengarii. Signum Bernardi de Cavallaria. Signum Iohannis Martini. Signum Petri medici. Signum Pisane uxori eius. Signum Berengarius Saurine. Signum Petri de Corron scriptoris qui hoc scripsit die et anno quo supra.

AGP, Cartulary of Gardeny, fol. 14-14v, doc. 14
11 November 1169

Alfonso II grants the Temple 1,000m. annually out of tributes received from Moorish Spain

In dei nomine et eius gratia ego Ildefonsus dei gratia rex Aragonensis, comes Barchinonensis et marchio Provincie bono animo et spontanea voluntate una cum consilio et voluntate baronum curie mee tam Aragonensium quam Catalanorum pro remedio anime mee et parentum meorum dono, laudo atque in perpetuum concedo domino deo et beate Marie et venerabili domui militie Templi Salomonis et omnibus fratribus eiusdem militie presentibus atque futuris quod ab hac hora in antea, quandocumque ego faciam pacem de Ispania cum rege Lupo cum successoribus suis, quod faciam dari ab eo vel ab eis iamdicte militie et fratribus eiusdem militie in unoquoque anno mille morabetinos. Et si ab illo rege Lupo vel a successoribus suis supradicta domus militie et fratres eiusdem iamdictos mille morabetinos habere non poterunt, ego laudo illis et dono atque concedo ills mille morabatinos singulis annis de illa palia quam ego et successores mei accipiemus de Yspania, undecumque ego accipiam paliam de Ispania et a quocumque habeam ipsam paliam. Supradictum autem donativum ego Ildefonsus rex facio iamdicte domui militie Templi Salomonis et omnibus fratribus presentibus atque futuris per secula cuncta amen. Hoc autem donum sive donativum ego rex facio in manu Arnalli de Turre Rubea tunc temporis in partibus Provincie et Ispanie rerum Christi pauperum procuratoris et fratris Begonis de Vireriis et in presentia fratris Geraldi de Castelpers et fratris Raimundi de Cubels et fratris Raimundi de Cervaria et fratri Berengarii de Zuiriana et fratris Petri de Balaug. Signum Ildefonsi regis Aragonensis, comitis Barchinonensis et marchionis Provincie Signum Guillelmi Barchinonensis episcopi. Signum Raimundi de Montecatano. Facta carta in Iacha mense novembris, in die sancti Martini, era M.^aCC.^aVII.^a, anno ab incamatione domini M.°C °.LX.° VIIII.° Regnante me Ildefonso dei gratia rege in Aragonia et Barchinona et in Provincia. Episcopo Stefano in Oscha, episcopo Petro in [371] Cesaraugusta, episcopo Martino in Tirassona. Comite Arnallo Mironis Palarensi in Ricla. Blascho Romeu maiordomo in Cesaraugusta. Ximino de Artusella stando alferiz domini regis. Petro de Castellazol in Calataiub. Sancio Necons in Darocha. Galindo Xemeniz in Belxit. Artallo in Alagon. Blascho Maza in Boria. Petro Ortiz in Aranda. Ximiino de Orrea in Epila. Fortunio Aznariz in Tirassona. Petro de Arazuri in Oscha. Peregrino in Castelazol, in Barbastre et in Alchezer. Fortunio de Stada in Montclus. Arpa in Lodarre. Gomball de Benavent in Bel. Petro Lopiz in Lusia. Deusaiuda in Sos. Sunt testes, visores et auditores Petrus de Arazuri, Ximinus de Artusela alferiz domini regis, Ximinus Romeu, Petrus de Alcala, Doz de Alcha]a, Petrus de Sancto Vincentio. Ego Bernardus de Calidis scriba domini regis scripsi hanc cartam et feci hoc signum.

AHN, San Juan, leg. 138, doc. 4
July 1177

The bishop of Zaragoza grants the Templars the right to build a church at La Zaida and makes provision about ecclesiastical dues there

Notum sit omnibus hominibus quod ego Petrus dei gratia Cesaraugustanus episcopus consilio et voluntate canonicorum Sancti Salvatoris Cesaraugustane sedis bono animo et spontanea voluntate damus et concedimus deo et fratribus milicie Templi in manu Arnaldi de Turre Rubea tunc temporis magistri ut faciant ecclesiam ad opus fratrum in loco qui dicitur Çeida ubi numquam fuit ecclesia, sed postquam a sarracenis fuit dissipatus semper fuit heremus et incultus usque modo quod fratres maximis laboribus et sumptibus excolunt eum. Et damus eis decimas et primicias illius loci cum suis terminis ut habeant et possideant ea in perpetuum; et donent nobis nostrisque successoribus pro recognicione episcopali unum kaficium frumenti et I. kaficium ordei et unam metrecam vini postquam fiunt ibi vinee per unumquemque annum in festivitate onmium sanctorum. Et si venerint ibi populatores christiani concedimus ut habeant fratres decimas et primicias eorum et de ipsis decimis parrochianorum habeat semper Cesaraugustanus episcopus suam quartam et postea fratres non donent supradictum censum. Sin autem teneatur sicut scriptum est. Huius rei sunt testes Bernardus archidiaconus, Petrus sacrista, Adam precentor, Guillelmus de Narbona, Petrus Ximini de Maria, Petrus minor sacrista, Garsias archidiaconus. De laicis Blascho Romeu, Petrus Ortiz, Blascho Maza. Berengarius dei gratia Terragonensis archiepiscopus. Petrus dei gratla Cesaraugustanus episcopus.

[372] Factum est hoc in Cesaraugusta mense julii sub era M.^aCC.^aXV ^a Johannes notarius jussione domini episcopi hanc cartam scripsit et hoc signuin fecit. Guillelmus de Albesa diachonus qui hoc translatavit et hoc signum fecit.

AGP, Cartulary of Gardeny, fols. 97v-98, doc. 237
18 September 1182

Agreement between the Temple and the monastery of Poblet concerning lands, tithes, and primicias

Sit notum cunctis tam presentibus quam futuris quoniam ego Berengarius de Avinione magister milicie Templi Salomoths in partibus Ispanie cum consilio fratrum nostrorum venimus ad finem et ad concordiam cum abbati de Poblet et eius conventu de ipso territorio Davibodi et de ipso termino et de ipsas domos de Tarrega quas fuerunt de Petro de Taladel. In tali modo quomodo ego Berengari; Avinione cum nostris fratribus difinimus et reliquimus ad ipsos fratres de Poblet totum quantum nos habemus vel habere debemus m chastrum Davibodi et in suis terminis et ipsu censsum de ipsas casas de Tarrega difinimus et derelinquimus nunc et in perpetuum. Et ego Stephanus abbas de Poblet et nostris fratribus facimus emendam de ipsu honorem suprascriptum vobis fratribus XV. migeras de blad, VII. de forment VIII. dordi, et istum blad accipiatis in ipsum decimum et in primicias de Barbenz quem nos debemus accipere a vobis et si aliquid superaverit nobis reddite et si forte minus evenerit convenimus vobis ipsas XV. migeras integrare. Et ipsu blad suprascriptum accipiatis in ipsas decimas et primicias qui debent exire nobis de vestra laboracione. Et hoc factum in presentia B. de Avinione magistri in partibus Yspanie fratris B. de Albespi preceptoris de Garden et fratris R. de Cubels preceptoris de Tortosa et fratris P. Dalmacii et fratris G. de Chaerzi et fratris B. de Cornela hac fratris P. Adalbert et aliorum plurium fratrum et domini abbatis Stephani de Poblet et fratris P. prior et fratris R. de Sala et fratris B. de Borg et fratris A. Dartesa. Signum B. de Avinione magistri. Signum B. de Albespi. Signum R. de Cubels. Signum B. de Cornela. Signum P. prior. Signum R. de Sala. Signum B. de Borg. Signum A. Dartesa. Actum est hoc XIIII. kalendas octobriis anno M.°C.°LXXX.°II.° Signum R. Seger. Signum Guillelmi de Gardia. Signum Bernardi de Gardia. Nos sumus testes, visitores, et auditores. Rimundus subdiachonus qui hoc scripsit et hoc sigum fecit die et anno quo supra.
 
 

[373] AHN, cód. 467, p. 129, doc. 146
September 1184

Alfonso II takes the Templar house of Boquiñeni under his protection

[I]n Christi nomine notum sit cunctis quod ego Ildeffonsus dei gratia rex Aragonensis, comes Barchinonensis et marchio Provincie recipio domum milicie Templi de Boquinyeneg et fratrem Simonem comendatorem et omnes fratres eiusdem domus sub mea proteccione et defenssione et omnes res eorum mobiles et inmobiles ubicumque sint in ullo loco terre mee vel in terra amicorum meorum. Ideoque volo et firmiter mando quod omnia vestra salva sint et secura et nemo audeat vos gravare nec pignorare pro ullo debito aliarum domorum vestrarum nisi pro vestro tantum modo debito faceret. Si quis autem contra hec precepta pervenerit vel ausu temerario corrumpere voluerit, mille morabetinos pectabit et insuper iram meam amittet.

Facta carta apud Pratellam mensse septembris era M.^aCC.^aXX.^aII.^a

AHN, Montesa, R. 8
January 1190

Alfonso II grants to the Templars lordship over Pulpís, which they have captured from the Moors

Ne res gesta paulatim sub repente oblivione a memoria excidat debet literarum apicibus comendari. Igitur in nomine domini ego Ildefonsus dei gratia rex Aragonensis, comes Barchinonensis et marchio Provincie ob remedium anime mee predecessorumque meorum per me et per omnes meos dono, laudo atque concedo perpetuo deo et domui milicie Templi et universo conventui eiusdem loci presenti atque futuro castrum de Pulpiz et villam, quam superne virtutis subsidio ab inimicis crucis Christi adquisiverunt, absque retentu aliquo cum omnibus introitibus et exitibus suis, cum aquis, pascuis, cum silvis et nemoribus, cum omnibus honoribus et possessionibus suis cultis et incultis, et eciam cum cetero iure et omnibus pertinenciis suis, heremis scilicet et populatis, que pertinent vel pertinere debent prememorato castro et ville; hoc modo videlicet ut predictum castrum et villam et cetera omnia pertinentia eisdem libere, quiete et sine aliqua mei et meorum contradictione et contrarietate habeant, teneant atque possideant et ex eis plenam liberamque potestatem habeant faciendi omnem propriam voluntatem suam omni tempore ut ex suo proprio. Hoc autem [374] donativum libenti animo et spontanea voluntate prout superius dictum est et declaratum dono, laudo atque concedo prememorate domui et universo conventui et per presentem conscriptionem corroboro atque confirmo, nulla aliquo tempore obstante causa firmiter duraturam. Datum apud Aquis in Provincia mense januarii anno ab incanato domino millesimo C.°LXXX.°VIIII.° sub era M.^aCC.^aXX.^aVIIII.^a

Signum Ildefonsi regis Aragonensis, comitis Barchinone marchionis Provincie, qui supradicta laudo et confirmo. Donacio ista facta est Poncio de Rigaldo adstante magistro in partibus Provincie et Ispanie. Frater Guillelmus de Sancto Paulo per manum ipsius commendator in partibus Provincie. Bernardus Catalani comendator in Sancto Egidio. Petrus de Sancto Gregorio in Montepesulano. Arnaldus de Claromonte tenens vicem predicti magistri in partibus Ispanie. Testes huius donacionis: Ennego Daveo; Bernardus de Benavent; Amaldus de Alascun; Lupus de Darocha; Raimundus de Tirasona; Asalitus de Gudal; P. maior domus. Signum Barralli domini Marsilie; Signum Bertrandi de Baüc. Signum Ugonis de Baüc. Signum Guillelmi Raimundi Gantelin. Signum Berengarli de Sancta Eugenia.

Signum Johannis de Bätx domini regis scriptoris qui mandato eiusdem hanc cartam scripsit mense et anno quo supra cum suprascriptis in prima pagina.

AHN, cód. 470, pp. 60-7, doc. 78
December 1192

Garcia of Rada grants the Temple his hereditas in Pradilla

[I ]n Christi nomine et eius divina clemencia patris et filii et spiritus sancti, quatinus ego Garcia de Arrada timeo penas inferni et cupio delicias paradisi propter animam meam et per remissionem parentum meorum dono deo et ad domum militie Tenpli ex puro corde et obtima voluntate omnia mea hereditate quam habeo in Pratella, erma vel populata, casas et terras et vineas et ortos quanta que es nec habere debeo. Sic dono ego Garcia de Arrada ista jamdicta hereditate cum exiis et regressiis, cum aquis et pascuis, ad domum militie Tenpli Salomonis et a fratribus qui ibi sunt et postea venerint ut habeant et teneant atque possideant soluta et quieta, per dare et per vendere et per facere propriam voluntatem illi atque successoribus suis sine ingenio et absque contradiccio malo, sine clamo et sine ullo demando. Et accepit istum datum frater Garcia Centronico qui tunc erat preceptor Boquinyennic et alios fratres qui erant sub eo in bajulia sua, nomine frater Bernard de Terroç et frater Blasco et frater Petrus elemogin[arius?] [375] et frater Arnaldus; in eodem tempore magister Poncius Rigaldus in Provincia, in partibus Yspanie. Et super hoc Garcia Arrada dedit fidanca de salvetat ad usum terre scilicet Eximen de Arrada frater suus. Et quis voluerit disrrumpere hanc cartam disrrumptus sit, in inferno inferiori cum Judas traditori habeat porcionem. Amen. Sunt testes, visores et auditores Paschal de Florenca et frater suus Johannes nomine. Facta carta in secunda emdopmada decenbris era M.^aCC.^aXXX.^a Dominicus scriba Petrole scripsit.

ACA, parch. Peter II, no. 52
1 August 1198

Pereta of Argilager and her son put themselves and their dependants and property under the protection of the Temple

Hoc est translatum cuiusdam instrumenti per alphabetum divisi quod subi istis continetur verbis. Notum sit cunctis quod ego Pereta de Argilager et filius meus Arnaldus et uxor sua Boneta insimul pro salute animarum nostrarum mittimus et ponimus in deffensione et proteccione sancte milicie Templi et fratrum eius totum ipsum nostrum mansum de Argilager et totum nostrum alodium quod ibi habemus et corpora nostra et omnes habitatores istius mansi cum omnibus rebus nostris. Et est ipse mansus et alodium in parrochia sancti Petri de Roda ad ipsas esplugas. Tali pacto ut fratres milicie deffendant et manuteant istum mansum et alodium et corpora nostra et habitatores istius mansi cum omnibus nostris rebus dum sint infra cruces sicuti res suas proprias, et accipiant in isto manso annuatim ipsi fratres unum par caponum in festo omnium sanctorum et nichil aliud ibi demandare possint sine nostra voluntate. Quod est factum kalendas augusti anno domini M.C. XC.VIII. Signum Perete de Argulager. Signum Arnaldi fili eius. Signum Bonete uxoris eius, qui hoc facimus et firmamus. Signum Guillelmi de Cerdaniola procuratoris milicie. Signum Raimundi Mironis bajuli. Signum Andree sacerdotis et publici ville Vici scriptoris. Raimundus levita qui hoc scripsit die et anno quo supra.

Ego Petrus de Pausa sacerdos Vicensis canonicus et decanus ac judex ordinarius qui predicta vidi in origonali non viciato legitime contineri firmo et meum signum pono. Signum Petri de Ayreis Vicensis canonici et publici ville Vici notarii. Signum Petri de Alibergo scriptoris jurati qui hoc translatum fecit fideliter translatum et scribi ac clausit mandato Petri de Ayreis publici Vicensis notarii cum dictione emendata in VI.^a linea ubi dicitur sint, V.° nonas octobris anno domini M.°CC.°LX.° quinto.
 
 

AHN, cód. 691, fols. 196-198, doc. 442
Later twelfth century

List of Templar confratres at Novillas

In dei nomine et eius divina clementia patris et filii et spiritus sancti. Hec est carta de ipsa confratria de Novellas. In primis Bernardus sciba XII. dnrs.⁽²⁾ per unum quemque annum in festum sancti Michaelis, et ad obitum suum terciam partem de totum suum avere extra hereditate sua. Martin Pedriç VI. dnrs. et a sua fine meliorem unam bestiam quam habuerit. Arnal et uxor eius Matrona IIII. dnrs. et a sua fi II. sol. qualisque primus obierit. Michael et uxor eius III. dnrs. et a sua fi II. sol. Raimundus Gaschon et uxor eius III. dnrs. et a sua fi II. sol. Domingo de Madona et Johannes et eorum mater III. quartarlos tri et a su fi. VI sol. vel val'. Petrus Bernardus et uxor eius VI. dnrs. et et a sua fi V. sol. Arnal Ponç et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi V. sol. Enecho cognato de Orti Oriç VI. dnrs. et a sua fi III. sol. Johannes de Joan Taregeç et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi V. sol. Sançio de Oblites et uxor eius III. dnrs. et a sua fi III. sol. Don Apparitio et uxor eius habent donato pro illa caritate I. peca de terra et melior bestia quam habeat a sua fine. Eneco Sanç et uxor eius et filius eius et sua germana VI. dnrs. et a sua fi V. sol. qualisque primus obierit. Rainallus et uxor eius arroa de trico et a sua fi V. sol. Sancio de Trist et uxor ejus VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Dominico del Espic XII. dnrs. et a sua fi III. morabetins. Petrus Albaro VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Dominico Moçarau VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Martin et uxor eius dona Goto VI. dnrs. et a sua fi I. motabetin. Petrus Carpenter et uxor eius et frater eius Guillelmus VIII. dnrs. et a sua fine I. morabetin qualisque primus obierit. Vales et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Dominica de Feba IIII. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Johannes lo pastor et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi I. morabetjn, Johannes IIII. dnrs. et a sua fi III. sol. Garcia Enecons et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Martin Pastor et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Johannes Ebral et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Sançio Navarro et uxor eius IIIIII. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Petro et uxor eius dnrs. et a sua fine I. morabetjn. Johannes de Oblitas et uxor eius VIII. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Petrus Martini et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi medio morabetin. Petro del Espic et filio suo Stephano I. arroa de trico et ad sua fi I. morabetin. Cecilia VI. dnrs. et a sua fine III. sol. Guillelmus Palarancho et uxor eius XII. dnrs. et a sua fine V. sol. Galino et uxor eius VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Melendo et uxor eius III. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Johannes Palarancho et uxor eius III. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Steven Mozarau et et uxor eius VI. [377] dnrs. et a sua fine I. morabetin. Bona Fila, Guillelmus Alvernaç et uxor eius et filius de Bona Fila XII. dnrs. unusquisque IIII. dnrs. et unusquisque I. morabetin a sua fine. Martin nepoto de Steven VI. dnrs. et a sua fi I. morabetin. Dona Maior et filia eius IIII. dnrs. et a sua fine I. morabetin. Dona Endreça VI. dnrs. et ad obitum suum omnia que habebit. Johannes Egebal et uxor eius IIIIl. dnrs. et ad finem eorum omnia que habebunt. Petro Navarro VI. dnrs. et a sua fine I. morabetin. Sançio fil de Garçianecons IIII. dnrs. et a sua fine IIII. sol. Dominica uxor Guillelmus de Condom IIII. dnrs. et a sua fi III. sol. Vital et uxor eius VI. dnrs. et ad sua fi I. morabetin. Dona Gote VI. dnrs. et a sua fine quantum habet. Urti Oriç VI. dnrs. et a sua fine I. morabetin. Aimerig servus noster de Capanes unoque anno VI. d. et ad finem eius si non duxerit uxorem aut si non habuerit filium vel filiam quod habuerit totum sit de Templo, et si duxerit uxorem et cetera I. morabetin.
 
 

AHN, San Juan, leg. 39, doc. 79
17 November 1208

Peter II issues a confirmation of Templar privileges

Pateat omnibus quod nos Petrus dei gratia rex Aragonum et comes Barchinonensis, attendentes quam fideliter, quam sollicite quamque devote fratres militie Templi ubicumque christiane fidei religio viget propagationi et defensioni eius intendunt, considerantes etiam quam utiles, quam fideles et quam necessarii fuerint predecessoribus nostris in omnibus que ad ampliationem christianitatis visa sunt expedire et quantum nos ipsos in nostris necessitatibus curaverint adiuvare, cum hoc presenti privilegio perpetuo valituro laudamus, concedimus et confirmamus ipsis fratribus presentibus et futuris omnes franchitates, libertates et immunitates et alia omnia que eis et eorum domibus ipsi predecessores nostri dederunt, concesserunt et alicubi assignaverunt et nos ipsi eis dedimus et concessimus sicut ea omnia hactenus melius tenuerunt, liberius habuerunt et plenius possiderunt. Volumus igitur et mandamus firmiter statuentes ut ipsi fratres de rebus suis propriis nullam lezdam, nullum pedaticum, nullum usaticum, nullum portaticum, nullam consuetudinem constitutam vel constituendam vel eorum proprii homines donent vel dare teneantur in aliquo loco terre nostre sicut usque modo minime consueverunt. Mandamus itaque et [378] sub ea quam possumus pena et districtione iniungimus omnibus maioribusdomus, repositariis, merinis, justiciis, zahalmedinis, baiulis et vicariis et omnibus aliis, christianis scilicet, judeis et sarracenis, totius Aragonie presentibus et futuris ne contra hanc cartam in aliquo venire audeant, set eam plenarie observantes nichil de predictis a fratribus militie vel suis hominibus exigere vel eos ad horum aliquid dandum alicubi forciare presummant. Statuimus etiam ut nullus homo vel femina qui sit domus militie Templi vel ad eius iurisdictionem pertinere noscatur nullius rationis occasione libertatem aut franchitatem cum carta vel aliquo alio modo audeat impetrare vel infanzonem aut ingenuum sive immunem se facere, nisi hoc per cartam idoneam aut ingenuitatem aut testibus idoneis sufficienter potent comprobare. Statuimus preterea ut nulla ecclesiastica secularisve persona infima vel sublimis predictos fratres militie aut homines suos vel res eorum possit vel audeat pignorare, nisi inventa fuerit prius fatiga directi in ipsis fratribus vel reppertus deffectus iuris sub sufficienti testimonio per.sonarum. Precipimus etiam et statuimus ut nullum concilium alicuius civitatis, ville vel castri nec aliquod algemma iudeorum vel sarracenorum audeat pignorare, excomunicare aliquos christianos, iudeos vel sarracenos domus militie Templi alicuius ratione demande regalis vel vicinalis, vel eos a sua vicinitate eicere vel eis interdictum aliquod facere aut franchitates in aliquo violare. Constituimus preterea ut in omnibus que predicti fratres militie vel homines eorum possident vel possederint possint contra quamlibet personam per annum et diem secundum forum et consuetudinem Cesarauguste et libere valeant se tueri. Calonias vero, hormicidia et iusticias predicti fratres semper ubique habeant et percipiant de suis propriis hominibus in toto Aragonie sicut hucusque habere eas soliti sunt et accipere. Quicumque autem contra hoc privilegium confirmationis, concessionis et constitutionis nostre venire presumpserit cuiuscumque dignitatis, professionis vel conditionis fuerit iram nostram et indignationem se noverit incursurum et insuper pro suo contemptu nostro a nobis mille aureorum pena sine aliquo remedio feriendum, hoc privilegio nichilominus in sue firmitatis robore permanente. Datum Barbastri XV. kalendas decembris era M.^aCC.^aXL.^a sexta per manum Ferrarii notarii nostri.

Signum Petri dei gratia regis Aragonum et comitis Barchinonensis.

Testes huius rei sunt: comes Sanccius; Eximen Cornelii; Garssias Romei; Poncius Hugonis; A. de Alascuno; Eximen de Lusia; Assallitus de Gudal; Blasco Romei; Martinus de Caneto; G. de Alcalano; Poncius de Erillo; Albarus Guterriz maiordomus; Garssias Guterriz; Didacus Ferrandi; P. Lahyn.Ego Ferrarius notarius domini regis hoc scribi feci mandato ipsius loco, die et era prefixis.

[379]

AHN, cód. 499, pp. 19-20, doc. 34
May 1217

Peter Sánchez of Sporreto enters into the confraternity of the Temple and makes various gifis to it; he also places his son in the guardianship of the Temple

[S]ub Christi nomine et eius gratia. Hec est carta donationis et oblationis quam facio ego Petrus Sanz Desporret filius de Eneco Sanç Desporret domino deo et beate Marie domus milicie Templi Salomonis et omnibus fratribus dicte domus presentibus et futuris in manu de vobis fratre Johanne de Corzan preceptor domus milicie Templi Salomonis de Osca. Placuit mihi obtimo corde et voluntate et in presentia bonorum hominum non seductus non vi metuve inductus sed sincero corde dono et offero corpus et animam meam domino deo et beate Marie et fratribus dicte domus milicie Templi Salomonis ut dictum est in vita et in morte, ita quod de cetero non habeam potestatem me dare nec offerre nulle altere ordini aliqua racione vel causa, nisi erat cum voluntate et placimento magistri dicte domus milicie Templi Salomonis; et promitto de cetero sequi voluntates et mandata dicti magistri in omnibus et esse illi obediens, fidelis et legalis et dicte domui et fratribus ibi deo servientibus intus et foris bona fide; et de bonis mihi collatis dono et offero beate Marie dicte domus et fratribus omnibus ibi deo servientibus in perpetuum in manu de vobis dicto fratre Johanne de Corzan pro caritate et beneficio unas meas casas quas habeo in Luna in barrio porte de Lanava, et affrontant in una parte in casis Johannis de la Fiara et in secunda parte in casis Petri de Trasmut, et unam meam vineam in Luna in termino Vallis de Mazola et affrontat in una parte in vjnea Bote Desporret soror mea et in secunda parte in vinea Martini Marce, et unum meum campum in termino de Ballellas et affrontat in una parte in vinea domus milicie et in secunda parte in campo filiorum Petri de Vall et in tercia parte in rivo de Larba et in quarta parte in çequia unde se rigat, et dono vobis similiter meam cortem quam habeo ad Fontes Saladas cum sua era et cum omni sua hereditate mihi pertinenti, et unum roncinnum ensellatum et emfrenatum ab integro et sine ullo retinimento. Dono vobis dictas casas de terra usque ad celum et vineam et campum et cort cum omni sua hereditate et roncin cum introitibus et exitibus eorum, ita ut totum mihi pertinet et pertinere debet et sicut melius ad donationem et caritatem dici et intelligi potest vestro salvamento; quod de cetero vos et successores vestri habeatis hoc totum franchum, liberum et quietum ad propriam vestram hereditatem per dare et vendere et impignorare et per omnes vestras voluntates facere in perpetuum sine mea meorumque [380]contradiccione vel impedimento. Tamen volo et mando quod si migravero ab hoc seculo antea quam abitum dicte domus acceptum habeam omne autem mobile quod ego et filius meus Enneco Sanz ad illum diem habebimus fratres domus milicie predicte per me et in mea voce dividant illud cum dicto filio meo, et dictus filius meus accipiat unam medietatem de toto mobile voce et racione matris sue et fratres domus milicie Templi medietatem de mea medietate. Tamen si vixero convenio dare et deliberare dare et deliberare in caritate beneficio dictam medietatem mee medietatis de toto meo mobile dicte domui et fratribus ibi deo servientibus tunc quando abitum domus milicie Templi Salomonis accepero et magister mandaverit et voluerit. Et amore dei et mercedis rogo magistrum et dictum preceptorem domus milicie Templi de Osca et fratribus ibi deo servientibus quod dictus filius meus sit in eorum comanda cum omnibus suis bonis et nutriant illum amore dei et mei usque ad finem X. annorum et si filius meus interim obierit ab hoc seculo sepelliant illum in eorum fossario et medietatem suam de mobile habeant illam ad eorum proprias voluntates faciendas; et si ad finem termini vivus erit et voluerit stare in dicta domo milicie et remanere cum suo mobile bene; sin autem, vadat ubi voluerit cum omnibus rebus suis. Cartam et donum laudo et proprio signo corroboro. Et nos frater Johannes de Corzan dictus preceptor de Osca consilio et voluntate et auctoritate fratris Stephani cambrero et fratris Enneco Sanz de Sporret et fratris Petri Dalmudevar et fratris Dominici de Sporret et fratris Garcie preceptor Lune recipimus vos Petrum Sanz de Sporret in fratrem et socium nostrum in dicta domo et promittimus vobis de cetero habere panem et aquam sicuti unus ex nobis et ego fratres Johannes de Corzan predictus per me et omnes fratres dicte domus cartam et donum laudo et proprio signo corroboro. Sunt ex hoc testes Sancius de Osca filius Petri Frontini et Sancius de Cesaragusta. Fuit hoc mense madii in era M.^aCC.^aLV.^a Garcias scripsit et hoc signum fecit.
 
 

AHN, cód. 468, pp. 21-2, doc. 29
25 January 1218

Raymond Longo sells some houses in Zaragoza to the Temple

In Christi nomine sit notum cunctis quod nos Raymundus Longo et uxori mee Armesen et Dominica filie mee puro corde et animo volenti cum hac presenti scriptura perpetuo valitura vendimus vobis fratri Petro de Deo preceptor domus milicie Templi Cesarauguste et fratribus vestris, scilicet fratri Guillelmo vice-preceptoris et fratri Petro de Rida [381] clavigero et fratri Petro Carreter et omnibus aliis fratribus tam presentes quam posteri, unas casas quas habemus in collacione Sante Marie Maioris Cesarauguste et habent afrontaciones ex tribus partibus casas et ciminterio domus milicie Templi et de quarta via. Sicut iste affrontaciones includunt vel dividunt per circuitum sic vendimus vobis predictas casas omnes ab integro de celo usque ad abissum cum introitibus et exitibus suis sine inganno et sine mala voce et absque ullo retentu pro C. solidis denariorum jaccensium monete curribilis. Unde sumus bene paccati tam de predictis denariis quam de alifala et stamus inde de manifesto omni tempore. Et vos et successores vestri habeatis et posideatis predictas casas salvas, liberas et quietas pro vestra propria voluntate jure hereditario dandi, vendendi, impignorandi et per facere inde omnes vestras proprias voluntates sicut melius et plenius dici et excogitari potest, vos [?] et successori vestri per secula cuncta. Et ut melius securi sitis nos Raymundus Longo et uxori mee Armesen et Dominica filie mee damus vobis fratri Petro de Deo preceptor et omnibus aliis predictis fratribus fidancias salvitatis per forum terre per salvare jam dictas casas, sicut superius scriptum est, Johan de Ongria et Johanes de Iacca filius Raymundo de Iacca. Testes sunt huius rey frater Pertegaz preceptor de Alfambra et frater Sancius de Avoro et de laycis Sancius de Lascarre et Bonmancip de la Cavalleria et Julianus de Xufof et Petrus Daniessa.

Facta carta ad exitum mensis januarii VI. dies, era M.^aCC.^aL.^aVI.^a Signum Petri qui hoc scripsit.

AHN, San Juan, leg. 39, doc. 102
4 July 1221

Record of the settlement of a dispute about various issues between the Temple and the bishop of Zaragoza

Notum sit cunctis presentem paginam inspecturis quod dompnus Sancius dei gratia Cesaraugustanus episcopus cum consensu et voluntate sui capituli ex una parte et frater Poncius Menes[calt te]nens locum magistri cum consensu et voluntate fratris Bernardi de Campanna comendatorjs de Mirabeto et fratris Guilleimi de Solecas comendatoris de Alfambra et fratris Petri Murut comendatoris Cesarauguste et aliorum fratrum suorum ex altera parte compromiserunt in magistrum Petruin de Calathaiub et dompnum Petrum de Tolone super multis controversiis que inter eos vertebantur tunc; que controversie vel articuli denotantur inferius. Conquerebatur siquidem dominus episcopus quod non dabant ei quartas de hiis que dimitabantur in hora [382] mortis a parrochianis episcopi qui eligebant sepulturas in ecclesias Templariorum. Et conquerebatur de quadam domo de Siest. Conquerebatur etiam de hereditatibus quas fratres ipsi adquisierunt post concilium. Conquerebatur etiam de primiciis quas nolebant ipsis dare ecclesiis quibus pertinebant. Conquerebatur similiter quod nolebant recipere suos homines in colligendis decimis secundum tenorem privilegii inter eos constituti. Conquerebatur etiam quod non presentebant ei clericum instituendum in ecclesiis suis. Conquerebatur etiam quod recipiebant decimas de ovibus parrochianorum suorum quas comendabant in capana Templariorum et similiter de decimis pastorum suorum. Conquerebatur etiam quod nolebant sibi dare iura episcopalia in Pena Roderici Dieç et in Libros et in Covas de Eva. Conquerebatur similiter quod non dabant ei decimam de Belestar; quod Beiestar dicebat esse terminum de Villa Espessa. Conquerebatur similiter quod quando visitabat ecclesias Templariorum tam per se ipsum quam per vicarios suos in honeste ipsum vel eos recipiebant. Conquerebatur etiam quod nolebant dare sibi iura episcopalia in Laçaida. Conquerebatur similiter quod extrahebant decimam ab ipsis decimis ad opus magistri ultramarini antequam darent quartam suam ipsi episcopo. Conquerebatur etiam quod ecclesiam de Lizina Curva detinebant iniuste et volebat scire quomodo habebant eam. Conquerebatur similiter de ecclesiis de Villar Longo et de Lacannata et de Villatanduf. Conquerebatur siquidem de ecclesiis de Orrios et de Scalambrolosa. Conquerebatur etiam quod nolebant ponere medjetatem decime hereditatum quam excolunt manibus propriis cum decimis parrochianorum, propter quod amittebat ipse quartam partem in ecclesiis illis ab eo concessis. Conquerebantur similiter Templarii de episcopo quod recipiebat decimas molendinorum iniuste. Super his inquam omnibus compromiserunt in predictos magistrum Petrum et Petrum de Tolone ut quicquid ipsi super premissis omnibus dicerent vel diffinirent sentenciando utraque pars ratum haberet et firmum et per omnia tempora inconcussum.

Magister vero Petrus de Calathaiub et Petrus de Tolone habita deliberatione per sentenciam diffinierunt sicut inferius est expressum. In primo siquidem capitulo convenerunt quod viderent fratrum compositione cum episcopo super ecclesiis de Novellas et aliis ecclesiis et tunc dicerent quod esset dicendum. Super domo de Siest convenerunt quod querimoniam episcopi iudicio dirimeretur. In capitulo hereditatum adquisitarum post concilium ienerale Rome tempore Innocentii habitum omnino dissenserunt. In capitulo vero primiciarum ita per sentenciam diffinierunt quod de hereditatibus infra quadraginta annos ab eis adquisitis dent medietatem primiciarum ecclesiis quibus pertinent. De hereditatibus vero quas adquisierunt ante XL.^a annos non darent primicias. In capitulo de decimis colligendis convenerunt similiter [383] quod dominus episcopus poneret homines suos in unaquaque ecclesia cum fratre eorum qui similiter debet facere hominium domino episcopo quod fideiter colligat decimas cum homine episcopi, sicut continetur in instrumento inter episcopum et Templarios constricto. In capitulo instituendorum clericorum in ecclesiis sentenciando dixerunt quod fratres Templi nullum clericum in ecclesiis quas habent in Cesarauguste diocesi instituerent antequam dominum episcopum presentarent. In capitulo illorum qui habent oves comendatas cum ovibus Templariorum sentenciando diffinierunt quod ipsi darent decimas ecclesiis in quibus sunt parrochiani. In capitulo vero pastorum dubitarunt et de illo capituio nichil diffinierunt. In capitulo vero de ecclesiis de Penna Roderici Dieç et de Libros et de Covas diffiniendo sentenciarunt quod in illis ecclesiis darent omnia iura sua domino episcopo. In capitulo de Belestar ita sentenciarunt quod probaret dommnus episcopus Belestar esse terminum de Villa Espesa, et ita reciperet decimas de Belestar; et si probarent fratres quod esset in termino de Villel dimitteret episcopus Templariis et darent de eis quarta episcopo. In capitulo visitacionis ecclesiarum statuerunt quod cum dominus episcopus vel eius vicarii visitarunt ecclesias splendide et honorifice eum vel eos recipiant Templarii et habunde procurent et etiam nuntios eius bene recipiant. In capitulo de La Çaida ita dixerunt quod produceretur instrumentum vel compositio habita inter fratres et episcopum super La Çaida, et tunc habita deliberatione diffinirent. In capitulo quod dicebatur quia ipsi fratres extrahebant decima decimarum ad opus magistri ita sententiarunt quod fratres nunquam extraherent vel debuerunt extra- here decimam ad opus magistri antequam darent quartam domino episcopo de omni acervo. In capitulo de Licina Curva dixerunt quod fratres exiberent iusticiam domino episcopo qualiter detineant eam sub eis vel si noluerint sub domino archiepiscopo. In capitulo de ecclesiis de Vilarlongo et de Lacannata et de Villatanduf dixerunt quod exiberent iusticiam domino episcopo coram ipsis si voluerint vel coram domino archiepiscopo. In capitulo de Orrios et de Scalambroiosa in quarum possessione fratres fuerunt inducti per Bertrandum archidiaconum Cesaraugustanum dixerunt quod fratres essent in illa qualicumque possessione sive bona sive mala; postea responderent domino episcopo de proprietate illarum ecclesiarum. In capitulo quod dicebatur quod nolebant ponere medietatum decimarum suarum cum decimis parrochianorum sentenciando diffinierunt quod omnino mittant illam medietatem decimarum suarum cum decimis parrochianorum et ita darent quartam domino episcopo de omnibus. In capitulo quod dicebatur quod episcopus accipiebat decimam molendinorum omnino diffenserunt. Episcopus vero cum consensu capituli sui et dompnus Poncius Menescalt cum consilio fratrum suorum omnia in [384] quibus supradicti dompnus magister Petrus et dompnus Petrus de Tolone concordarunt se in perpetuum servaturos promiserunt. In aliis vero in quibus supradicti duo non bene decesserunt sub arbitris iudicio stare compromiserunt. Testes huius rei sunt frater Bernardus de Campanna et frater Guiilelmi de Soleças supradicti et magister Arnaldus Guillelmi canonicus Sancti Salvatoris et dompnus Ennechus Garsie de Azoara.

Actum est hoc in palatio domini episcopi Cesaraugustani sub era M.^aCC.^aLVIIII.^a, IIII.° nonas julii, sub anno incarnationis domini M.°CC.°XX.° primo. Ego Sancius qui iussu predictorum hoc scripsi et signum apposui.
 
 

AHN, cód. 466, p. 36, doc. 36
November 1221

Mary, the widow of Peter Monzón, grants a vineyard to the Templars in order to endow a lamp and a chantry

Pateat cunctis quod ego domina Maria que fuy coniux de Pero Moncon bono animo et voluntate bona stando in mea memoria do tradoque vobis fratri Stephano de Belmont comendatori de Villel et Sancto Redemptore et omnibus fratribus milicie Templi quomodo ibi sunt et in antea sunt venturi ipsam vineam quam habebam in loco qui dicitur Cegularia infra Vilianum Montisacuti et filios Arnaldi Fabri de Cedriellis et domina Oro et via pro anima mei mariti et filii et memetipse parentumque meorum atque omnium fidelium defunctorum ut eam plenarie et pacifice per omnia tempora hereditetis absque obstaculo et retentu sicut melius dici potest vel intelligi sine mala voce usque ad finem mundi. Hinc ego iamdictus Stephanus comendator de Villel et nos fratres Sancti Redemptoris qui sumus modo et in antea venturi concedimus vobis domine Marie predicte ut teneamus et faciamus tenere semper in ecclesia beati Redemptoris unam lampadem, que ardeat cotidie ante altare beate Marie, et cappellanum qui ibi decantet III. dies in ebdobmada missam pro animabus vestrum parentumque vestrorum et omnium defunctorum fidelium; set ex nostris fratribus debet esse cappellanus. Testes dompnus Paschasius Munyoz, J. Destrich, Andreas merinus, Andreas de Comdon, D. Pictor; de fratribus frater Raymundus cappellanus Sancti Redemptoris, frater Bernardus, frater Guillelmus; et R. de Gordan qui hoc scripsit signum, in era M.CC.^a L.^a IX.^a, actum est prima ebdobmada novembris.

[385]

ACA, parch. James I, no. 380
9 July 1229

William of Sargantanes acknowledges that he and his descendants and possessions are all under the lordship of the Temple

Notum sit cunctis quod ego Gillelmus de Sergentanis filius qui fui Bernardi de Sargantanis et Marie uxoris eius condam defuncte bona et libera voluntate recognosco et fateor in veritate corpus meum et omnes infantes meos quos habeo et habere debeo et omnes res meas habitas et habendas esse de milicia Templi suorumque fratrum. Ita scilicet quod unquam ego et mei non possimus alium dominum reclamare nisi fratres milicie Templi et nulla prescriptio tempororum sive habitacio villarum atque civitatum seu opidorum non possit mihi nec meis in aliquo prodesse nec dicte milicie suisque fratribus obesse; et pro possessione corporis mei infantumque meorum seu rerum dono vobis fratribus milicie ego et mei annuatim I. par caponum in festo omnium sanctorum. Ad maiorem etiam firmitatem juro ego dictus Gillelmus de Sargantanis manibus meis propriis per deum et super sancta IIII. evagelia ut hoc atendam et compleam omni tempore ut superius dictum est. Item recognoscho et fateor quod pater meus et mater fuerunt dicte milicie Templi. Quod est factum VII. idus julii anno domini M.CC.XX. nono. Signum Gillelmi de Sargantanis qui hoc laudo et firmo et iuro. Signum Gillelmi de Medala. Signum Ferrarii Bufil de Vila Seyna. Signum Arnaldi de Sargantanis. Signum Andree sacerdotis et publici ville Vici scriptoris. Signum Gillelmi sacerdotis qui hoc scripsit die et anno quo supra.

AHN, cód. 471, p. 124, doc. 119
20 February 1240

James I acknowledges receipt of jewels which had been deposited at Monzón

[N]overint universsi quod nos Jacobus dei gratia rex Aragonum, Maioricarum et Valencie, comes Barchinone et Urgelli et dominus Montispessulani et nos Yoles eadem regina, comitissa et domina eorumdem locorum confitemur nos recepisse et habuisse omnes et singulas joyas quas in domo Templi Montissonis dimiseramus ac comendaveramus. Quare per nos et omnes nostros pro predictis joys omnibus domos Templi et omnes fratres clamamus quitios. Ita quod nunquam de cetero possimus aliquis nostrum vel nostrorum predictas joyas vel earum aliquas iterum demandare nec fratres aut domos aliquas nec bona aliqua Templi racione comande dictarum joyarum inculpare, [386] gravare aut etiam molestare. Datum apud Calataiubium X.° kalendas marcii anno domini a nativitate M.°CC.°XL.° Signum Jacobi dei gratia regis Aragonum, Maioricarum et Valencie, comitis Barchinone et Urgelli et domini Montispessulani.

Huius rey testes sunt F. Infans Aragonum. Petrus Cornellii majordomus Aragonum. P. Ferrer dominus de Albarrazin. G. Romei. A. de Luna.

Signum Guillelmi scribe qui mandato domini regis et domine regine pro domino Berenga Barchinonensi episcopo cancellario suo hanc cartam scripssit loco, die et anno prefixis. Lecta fuit regi.

AHN, San Juan, leg. 556, doc. 4
9 October 1245

The Templars grant Marlofa for life to Bertrand of Naya in return for certain irrigation rights

Noverint universi quod nos frater G. de Cardona domorum milicie Templi in Catalonia et Aragonia minister humilis cum assensu et voluntate B. deç Bosch comendatoris de Novelies, R. de Bera comendatoris de Boquinnenech, fratris P. de Sant Roman comendatoris Cesarauguste, fratris P. de Mont Palau comendatoris de Villel, fratris G. de Alcala, fratris S. deçmarii, fratris M. de Anessa, fratris P. de ça Olivera camerarii Cesarauguste, fratris [?JSpaniolii et fratris Poncii de conventu Cesarauguste, fratris G. de Tort socii nostri, fratris Poncii menescalii nostri, fratris Johannis capellani nostri et aliorum fratrum nobiscum existencium damus et concedimus vobis dompno Bertrando de Naya et dompne Elbire Ximini filie dompni Alamandi de Luna uxori vestre castrum et villam de Meçlofa cum ingressibus et egressibus suis, cum vineis, campis, ortis et possessionibus universis, terminis heremis et populatis, tributis, reditibus et cum omnibus juribus suis que ad dictum castrum et villam pertinent vel pertinere debent aliquo modo vel causa, quod habeatis, possideatis et expiectetis omnibus diebus vite vestre pacifice et quiete. Ita videlicet quod anno quolibet in festo sancte Marie de augusto detis comendatori domus Cesarauguste vel locum eius tenenti LXX. kaficia tritici et XXX. kaficia ordei boni et pulcri intus in Cesaraugusta in domo Templi, non obstante aliqua excusatione, casu fortuito, grandine, nebula, sterelitate temporis vel aliqua alia tempestate vel causa, nisi forte solutio retardetur cum speciali licencia comendatoris Cesarauguste; et procurabitis comendatorem Cesarauguste cum tribus equitaturis bis in anno cum ipse illuc iverit ad visitandum castrum et villam et hereditates de Meçlofa. Castrum et domos reficiatis et in pede teneatis sine scalonibus, villam et hereditates melioretis sicut melius potueritis et meliorationes ibi factas nec [387] id quod hodie ibi est nullo modo deterioretis nec deteriorari faciatis nec permittatis. Illud açud teneatis in pede sicut Templarii facere tenentur hoc anno tantum usque ad mensem febroarii. Mundetis bene cequias dum castrum et villam tenueritis et faciatis omnia que Tempiarii facere debent, tenentur vel tenebantur ratione dicti castri, ville et hereditatum sive ratione vicinitatis sive qualibet alia ratione, ita quod Templarii dictum tributum liberum habeant et ad nichilum teneantur ratione dicti castri, ville et hereditatis. Et quod aperiatis in continenti cequiam unde fluat aqua de Pinsech ad Meçlofa et dabitis aquam ville de Meçlofa quanta transire potent per unum foramen palmare ex utraque parte quadratum in qualibet septimana per unam. diem et unam noctem ad rigandum dictas hereditates; quam aquam Templarii in perpetuum possideant ad suam propriam hereditatem. Sciendum tamen est quod qualibet septimana in die lune in occasu solis Templarii recipiant dictam aquam et in die martis in occasu solis dimitant eam, et si evenerit in aliqua septimana quod isti duo dies non sint de ador de Pinscch quod loco istorum habeant alios duos dies prout eis melius videbitur, ita quod in quocumque casu in qualibet septimana habeant dictam aquam per unam diem et unam noctem ut dictum est. Nec liceat vobis supradictis dompno Bertrando de Naya et dompne Elbire Ximini nec vestris nec alicui nomine vestro per dictam cequiam, dum castrum et villam tenueritis, aliquo tempore aquam passare ad vendendum aliis villis vicinis nec ad aliquid aliud faciendum nisi tantum ad rigandum hereditates de Meçlofa, nisi cum licencia comendatoris Cesarauguste expressa; et non possitis vendere, obligare vel alienare aliquo modo vel deteriorare aliquid de premissis. Et cum vos predictos B. de Naya et dompna Elbira Ximini mori contigerit yel religionem intrare, yel si mortuo vobis dompno B. de Naya dicta uxor vestra alium virum acceperit, vel si dictum tributum in dicto termino non solveritis, vel si dictas conveniencias omnes et singulas non adimpleveritis, vel si contra predicta in aliquo verbo vel facto vel machinatione aliqua veneritis, quod Templarii propria auctoritate et sine aliqua monitione vel denuntiatione dictum castrum et villam cum omnibus meliorationibus ibi factis, quocumque nomine censeantur, in continenti valeant emperare, salvo nichilominus quod magister et fratres Templi vel quilibet eorum mandato possit agere contra vos ambos supradictos vel alterum si forte contingat vos non servare omnia supradicta vel aliquod de predictis vel in aliquo contravenire et vos ipso facto, verbo vel machinatione ab omni jure vestro sine spe restitutionis penitus cadatis. Et nos dicti dompnus Bertrandus de Naya et dompna Elbira Ximini uxor eius dictam donationem castri et ville et hereditatum de vobis dominis Templariis gratanter recipimus sub conditionibus et pactis superius nominatis; et in presenti damus et offerimus deo et beate Marie et ordini Templi dictam aquam pro remedio peccatorum [388] nostrorum et aliorum parentum nostrorum quod habeant eam ad propriam hereditatem in perpetuum pacifice et quiete sicut superius est premissum. Insuper ut omnia et singula bona fide et sine fraude attendamus et compleamus facimus vobis dicto magistro et fratribus Templi homagium manibus et hore, et insuper juramus corporaliter tactis sacrosanctis evangeliis. Preterea renuntiamus fori exceptioni ita quod si omnia predicta et singula non adimpleverimus vel si in aliquo contravenerimus ut dictum est, quod dominus papa vel delegati sui vel episcopi Tirasonensis, Cesaraugustanus, Oscensis nos excomunicent et totam familiam nostram in continenti et per suas dioceses denuntiari faciant excomunicatos cum a Templariis fuerint requisiti, nobis non citatis, non conventis, vocatis nec etiam expectatis nec aliqua excusatione nostra ex quacumque causa justa vel injusta audita, recepta vel etiam ascultata, vel alio modo prout eis videbitur per censuram ecclesiasticam compellant nos. Item concedimus quod tenemus in comanda de vobis in Meçlofa IIII. cupas que tenent XX. metros quas recuperetis quando castrum et villam recuperaveritis vel cupas alias bonas que teneant XX. metros. Et ad maiorem Templi securitatem damus vobis fidejussores quemlibet in solidum dompnum P. Martini de Luna dominum de Alcala, dompnum Guillelmum de Olivito et dompnum Gonisalvum de Libranas milites de Crisenet, qui renuntiant fori exceptioni eo modo et casu quo nos super obligavimus; et dompnum Johannem Petri de la Cabanna et dompnum Michaelem de Sancto Salvatore et dompnum Garsiam Lupi de Peralta habitantes in Alagona similiter quemlibet in solidum set non renuntiant fori exceptioni. Et nos dicti P. Martini de Luna, G. de Olivito, G. de Libranas, J. Petri, M. de Sancto Salvatore et G. Lupi constituimus nos fidejussores sicut superius continetur. Testes huius rey sunt dompnus Guillelmus Dasin miles, dompnus Egidius castellanus habitans in Crisenet, dompnus Sancius joglar et dompnus Michael çapatero cives Cesarauguste. Facta carta VIIII.° die introytu mensis octobris in era M^a.CC.^a LXXX.^a tertia. Ego Sancius de Valle publicus tabellio Cesarauguste hiis omnibus predictis interfui et hoc scripsi et hoc signum feci.
 
 

The commander of Palau acknowledges that Isaac Adreti has lent him 2,000s.B., and makes provisions for the repayment of this sum

Sit omnibus notum quod ego frater Poncius de Hulugia comendator domus milicie Templi de Palacio concedo et recognosco tibi Yssacho [389] Adreti et tuis me a te de puro capitali numerando mutuo recepisse et habuisse duo millia solidorum Barchinonensium valente marcha argenti LXXX.VIII. solidos, quos in usibus propriis et necessariis dicte domus penitus convertimus, unde quia bene paccatus sum renuncio omni excepcioni non recepte peccunie. Quos assigno tibi et tuis habendos et plenarie recuperandos in solucionibus inferius scriptis, videlicet in quinquaginta solidis Barchinonensibus quos mihi solvere tenetur Bartolomeus Marchesius pro lezda vini, et in nonaginta solidis quos mihi solvere tenetur Guillelmus Pecuvinus de baiulia Sancti Petri de Auro, et in quinquaginta solidis quos Arnaldus Andreas mihi solvere tenetur de baiulia Minorise, et in centum quinquaginta solidis quinque solidis quos Guillelmus Ferre, Astrugus de Tolosa et Craschus Bonafusius mibi solvere tenentur de lezda molarum et catalli fusti, et in nongentis quadraginta solidis quos Petrus de Lissacho mihi solvere tenetur de lezdis domum regis Barchinone et quintario, et in ducentis triginta solidis quos Arnaldus Pelegrinus et Samuel Cap et Astrug de Tolosa et Abraham de Furno mihi solvere tenentur de baiulia Ville Mayoris, et in centum viginti quatuor solidis quos Bemardus Andreas mihi solvere tenetur de empcione macelli Barchinone, et in triginta solidis quos Bernardus de Fumo mihi solvere tenetur de censu bocherie, et in quadraginta solidis quos Petrus de Rivo Primerio mihi solvere tenetur de empcione famerie, et in sexaginta solidis quos Bemardus de Oltzina mihi solvere tenetur de censu Roudorii, et in triginta solidis quos Petrus de Sancta Cruce mihi solvere tenetur de mostalafia Barchinone, et in viginti quinque solidis quos Astrugus de Tolosa mihi solvere tenetur de albergis de Lupricato, et in triginta duobus solidis quos recipere debeo in censu Sancti Michaelis, et in nonaginta sex solidis quos recipere debeo in censu alfundici domini regis de mari cum macello, et in tribus solidis quos recipere debeo in barcha de Bagneolis, et in quatuor solidis quos recipere debeo in censu curie; quos omnes denarios assignavit mihi habendos et percipiendos Petrus de Castro Azol baiulus Barchinone racione decimi quod accipio in redditibus baiulie Barchinone; promitens tibi quod in predictis denariis aliquid non tangam nec accipiam nec tangi vel accipi ab aliquo promitant, et si forte dominus rex vel aliquis pro eo in predictis assignacionibus aliquid tetigerit, acceperit, emparaverit vel forciaverit in totum scilicet vel in partem aut aliquid fuerit ibi ab aliquo acceptum, forciatum vel diminutum racione mei et domus predicte de Palacio vel eciam racione guerre domini regis et Raymundi de Cardona tibi et tuis restituere promito statim cum a te fuero amonitus. Obligans super his tibi et tuis me et omnia bona dicte domus in quibus niagis et melius accipere volueritis. Quantum autem ad hoc omni cuilibet juri et consuetudini et beneficio novissime constitucionis penitus renuncio. Actum est hoc XII. kalendas junii anno domini M.°CC.°L.° tercio. Signum fratris Poncii de Hulugia [390] comendatoris preedicti qui hoc laudo et firmo. Testes sunt fratris Guillelmus capellanus domus Barchinone et frater Berengarius eiusdem domus.

Signum Petri Carbonelli notarii Barchinonensis qui hoc scribi fecit cum literis appositis in linea I.^a et rasis et emendatis in linea XVII.^a, die et anno prefixis.
 
 

AHN, cód. 494, pp. 17-19, doc. 4
11 September 1255

The Templars make an agreement with the concejo of Cantavieja about the appointment of local officials and other matters

Notum sit cunctis tam presentibus quam futuris quod nos frater Guillermus de Agero preceptor Cantavetulle cum consilio et voluntate tocius capituli generalis quod fuit celebratum apud Mirabetum, scilicet consilio et voluntate fratris Hugo de Joy domorum milicie Templi in Aragonia et Catalonia magistri et fratris Guillermi de Cardona comendatonis Miraveti et fratris Raymundi Berengarii Dager comendatoris Gardeni et fratris G. de Angulania comendatoris Orte et fratris Bernat de Altaripa comendatoris Montisoni et fratris G. de Mongri comendatoris Dartusse et omnium aliorum fratrum in dicto capitulo existentium, et eciam cum consilio et voluntate fratris Berengarii de Moncenis et fratris Johannis Ferrarii camerarii Cantavetule et fratris Petri Cosquelia comendatonis Villarlongi et fratris Mercader et fratris Petri de la Cabana comendatonis de La Glesiolla et tocius conventus Cantavetule, per nos et omnes nostros successores damus et concedimus in perpetuum vobis universso consilio Cantavetule presenti pariter et futuro quod semper habeatis in Cantavetula justiciam vicinum Cantavetulle aut filium vicini Cantavetule. In tali modo quod presentetis comendatori et fratribus Cantavetule decem homines et ipse comendator eligat et possit eligere de illis decem hominibus unum quem ipse voluerit per justiciam; et de alis eligat duos juratos et unum almudacafium. Reliqui vero sex in simul cum ipsis juratis et cum almudatafio sint consiliarii per totum illum annum de justicia. Et quidquid illi decem homines fecerunt ad profectum sive utiitatem domini Templi et consilii Cantavetule ratum et firmum habeatur. Et transacto illo anno illi decem homines videlicet justicia et duo jurati et almudacafius cum illis sex consiliariis eligant alios decem homines antequam exeant de suo oficio; quos vos consilium universum Cantavetule presentetis comendatori et fratribus Cantavetule eodem modo sicut dictum est. Istud vero mutamentum fiat semper annuatim de festo in festam sancti Johannis Babtiste. Item volumus et concedimus quod habeatis in Cantavetule scribas sive tabelliones publicos ad forum Cesarauguste. [391] Item volumus et concedimus quod possitis manere in vestris mansiis donando fornaticum Castro Cantavetule ad rationem de XXX.^a fogaciis unam sive de XXX.^a mensuris bladii unam. Non tamen diffaciatis vestras domos in Cantavetulla. Item volumus et concedimus quod omnes ministeriales sive omnes vicini Cantavetulle qui non potuerint dare unam fanecam bladii de decimo de suo labone sive unam saumandam racemorum aut duos agnos de suo bestiario dent II. soiidos castro Cantavetule annuatim ad festum natalis domini de illis IIII.° solidis quos solebant dare. Item damus et concedimus vobis dicto consilio Cantavetule et vestris in perpetuum quod possitis piscare in omnibus nivis Cantavetule. Retinemus tamen pro nostra defesia in nivo de la Boxadella et de la Salçadella a molendino nostro totum superius cum illa nostra pesqueria que est circa ipsum nostrum molendinum. Item volumus et concedimus quod ponderetis sive pessetis in Cantavetulla ad forum Cesarauguste. Item volumus et constituimus quod donetis invicem introitum animalibus nostris et vestris ad covas nostras et vestras ubi animalia melius se potuerint recolligere vel recessare per totum terminum Cantavetulle. Omnia autem suprascripta promittimus per nos et omnes nostros successores tenere et observare incorrupta vobis dicto consilio Cantavetulle et vestris succesoribus in perpetum. Igitur nos Sancho de Sent Guillem justitia Cantavetulle et Dominicus Dalcanyzar et Petrus Martini Darman jurati eiusdem loci et Arnaidus Faber et Petrus Capater et Bernardus Ferranius et Martinus Dalbalat et Lazaro Quarter et Garcia Pellizer et Dominicus Sancii Dixarch nos omnes insimul per nos et universum consilium Cantavetulle presens pariter et futurum recipimus a vobis dicto fratre Guillermo de Agero comendatore Cantavetulie et fratribus memoratis hanc graciam in omnibus supradictis a vobis liberaliter nobis factam, et promittimus per nos et omnes nostros successores esse semper fideles et legales vobis et vestris in supradictis et in omnibus aliis que vobis facere debeamus sicut both vasalli debent esse suo domino naturali. Quod est actum III. idus septembris anno domini millesimo CC.LV.° Bernardus de Balagario scriba castri Cantavetule hec scripsit et hoc signum fecit.
 
 

AHN, San Juan, leg. 713, doc. 19
16 October 1260

The bishop of Tarazona, quoting a letter from Innocent IV, orders his clergy to exhort the faithful to aid the Temple

S.[ ?] dignatione divina Tirasonensis episcopus venerabilibus et karissimis in Chnisto dilectis fillis decanis, archidiachonis, prioribus, [392] archipresbytenis, rectonibus, vicariis, capellanis et aliis ecclesiarum prelatis per nostram diocesim constitutis ad quos littere iste pervenerint, salutem et benedictionem. Litteras domini pape cum vera bulla et filis non cancellatas, non abolitas, non viciatas nec in aliqua parte sui suspectas nos recepisse noveritis sub hac forma:

Innocentius episcopus servus servorum dei venerabilibus fratribus archiepiscopis et episcopis et dilectis filiis abbatibus, prioribus, decanis, archidiachonis, archipresbytenis et aliis ecclesiarum prelatis presentes litteras inspectunis salutem et apostolicam benedictionem. Cadere debet super omnium corda fidelium frequens dilectorum filiorum . . magistri et fratrum domus milicie Templi Iherosolimitani contrictio si piis meditacionibus cogitetur et ad compaciendum eis ac pro viribus succurendum omnes qui aliqua humanitatis gestant viscera efficaciter invitare. Ipsi quidem pro universo christiano populo contra fidei catholice inimicos in partibus Iherosolimitanis, ubi redemptor noster in salutis humane precium sanguinem suum fudit, continuas excubias observantes, ne terra illa eodem sanguine consecrata infidelium dominio in tocius christianitatis obprobrium et christianorum periculum totaliter prophanetur, adversus continuos adversariorum insultus diei et estus pro certis comunis cause consortibus pondus portant et, vitam suam pro salute omnium exponere non verentes, temporibus preteritis quorum recens adhuc extat memoria multas persoriarum strages et immensa rerum dispendia pertulenunt. Non enim comunis fama subticuit eis qui presencialiter non viderunt quod a quindecim annis citra predicte domus fratres et homines fere usque ad intemitionem novissimam hostilis impetus ter assumpsit eorumque facultates sic in equis et armis et bonis aliis fatigavit quod, nisi dominus qui lucemam corum non permittit extingui semen modicum in paucis superstitibus reservasset, cecidisset omnino ibidem illa celebris columpna fidei orthodoxe; et quasi ad oppressionem eorum manus infidelium parum valida videretur, addidit crucis persecutonibus quondam Fr. ohm imperator tyrampnidis sue robur ipsos magistrum et fratres possessionibus atque redditibus quos habent in regno Sicilie nequiter spoliando eosque detinendo per iniquitatis sue iniusticiam diucius occupatos, quibus adhuc incubant paterne malignitatis reprobi successores. Ut taceamus quot fratres ammisenint, quanta bona perdiderint in illa flebihi strage quam kanissimum in Christo filium nostrum . . regem Francorum illustrem cum christiano populo ex occulta dispensatione divini iudicii incurisse non absque dolore ac gemitu memoramur. Verum ad tot reparanda domus predicte dispendia et restauranda tam enormia divine substancie detrimenta ipsi magister et fratres tamquam viri constantes, tenaces, propositi et adversitatum congressibus viriliter reluctantes dura excogitavere remedia per que imminentibus facultatum suarum defectibus obvietur. Ut enim domus ipsorum pene succisa [393] repullulet ipsiusque fore delecta potenicia vigore pristino reformetur, attenuant per indictam sibi censuram realis parsimonie vines suas, in archam corpora sua brevionis victus angustiam redigentes ac privatis detrahentes necessitatibus unde publice utilitatis negocium convalescat, ne per inflictam sibi sponte necessariorum indigenciam fratres ipsi circa terre predicte negocium remittuntur; quibus prefato regi et exercitui christiano assistant assidue ac continue collaborent vite non ociose miliciam in castrensibus occupationibus transigentes, pro zelo publici commodi quietis propnie comoditatibus abdicatis. Cum itaque domus ipsa sub hiis et gravium debitorum que propter hec subiit gravibus sarcinis nequeat diucius respirare nisi fidelium caritativis largicionibus adiuvetur, quin pocius timeatur quod graviter sit casura nisi supponat dominus manum suam, nos, ut tantum christiani nominis fulcimentum et tam validum propugnaculum quod contra hostes fidei divina erexit dispositio non vacillet, cupientes remedium adhibere universitatem vestram rogamus, monemus et hortamur attente per apostolica vobis scnipta mandantes quatinus opus domini adiuvantes subditos vobis populos et christifideles ut fratribus dicte domus ad exhonerationem debitorum huiusmodi manus porrigant adiutnices per vos et alios monere attencius ac sollicite inducere singuli procuretis, ita quod eadem domus ab imminenti sibi ruina valeat liberari ac huidem fideles una vobiscum per hec et alia bona que domino inspirante feceritis ad eterne possitis felicitatis gaudia pervenire. Nos enim de omnipotentis dei misericordia et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius auctoritate confisi ac illa quam nobis deus licet indignis ligandi atque solvendi contulit potestate, omnes qui eisdem fratribus de bonis sibi collatis a deo caritativum et competens ad hoc subsidium largientur volumus atque concedimus quod vos diligentius exponatis eisdem illius remissionis esse participes iuxta quantitatem subsidii et proprie devotionis affectum que transfretantibus in terre sancte subsidium a sede apostolica est concessa. Datum Perusii, III. kalendas februarii pontificatus nostri anno decimo.

Auctoritate igitur domini pape et nostra universitatem vestram rogamus et hortamur in domino in virtute obedientie vobis presentibus injungentes quatinus, dompnum Remirum fratrem et nuncium domus mihicie Temphi latorem presentium recipientes et tractantes benigne, subditos vobis populos et christi fideles ut fratribus dicte domus ad exhonerationem predictorum debitorum manus porrigant adiutrices per vos et alios monere attentius ac sollicite inducere singuli procuretis, necessitatem ipsius domus et dampna gravia que in personis, armaturis ac rebus aliis pro fide Chnisti in illis partibus pertulerunt et sustentamentum et auxilium quod fidei orthodoxe et populo chnistiano provenit ex ipsis qui pondus diei et estus portant pro ceteris comunis cause consortibus adversus continuos adversaniorum insultus ne terra [394] sancta precioso Christi sanguine consecrata in tocius christianitatis obprobrium et christianorum periculum totatiter prophanetur et domini pape et nostri ac aliorum prelatorum indulgencias eisdem subditis et populis cum diligencia exponentes, et vos per hec et alia bona que domino inspirante feceritis ad eterne possitis felicitatis gaudia pervenire. Nos autem de omnipotentis dei misericordia confidentes omnibus vere penitentibus et confessis qui dictis fratribus de bonis sibi collatis a deo caritativum subsidium largientur quadraginta dies de injuncta sibi penitencia singulis diebus quibus huiusmodi subsidium duxerint inpendendum misericorditer relaxamus, presentibus per annum tantummodo valituris. Datum Tirasone XVII. kalendas novembris anno domini M.°CC.° sexagesimo.
 
 

ACA, reg. 14, fols. 52v-53
10 April 1264

James I acknowledges that the Templars have lent him 32,000s.J., and he arranges to make repayment out of the monedaje due from Templar estates

Confitemur et recognoscimus in veritate vobis venerabili fratri G.° de Pontonibus magistro domus milicie Templi in Aragonia et Catalonia et aliis fratribus eiusdem presentibus et futunis nos habuisse et mutuo recepisse a vobis numerando triginta et duo millia soiidos monete jaccensis quos ad magnam instantiam nostram pro nobis a quibusdam creditoribus sub usuris, videlicet ad rationem centum solidorum de capitali pro decem solidis de usura in anno, mutuo recepistis, de quibus bene paccati sumus. Et sic renunciamus excepcione non recepte peccunie et doli. Quos triginta et duo millia solidos vobis et vestris successoribus habendos et percipiendos assignamus in monetatico omnium hominum villarum, castrorum et locorum vestrorum. Quod monetaticum in festo sancti Michaelis septembris proximo venturo debemus percipere et habere. Ita scilicet quod vos vel quos volueritis loco vestri simul cum uno scriptore nostro et duobus probis hominibus uniuscuiusque predictorum locorum colligant totum monetaticum antedictum ab hominibus vestris predictis et inde vobis vel quibus volueritis respondeant fideliter de eodem. Item assignamus vobis et vestris successoribus habendos et percipiendos super monetatico antedicto omnes usuras quas predictis XXX.II. millibus solidis dictis creditoribus solvere promisistis et omnia dampria et missiones que et quas pro predicto mutuo vos forte facere oportebit. Item assignamus vobis et vestris successoribus habendum et percipiendum in monetatico supradicto totum illud quod G. de na Montagudo foster baiuius in [395] Ilerda de duobus annis proximo transactis retinuit de mandato nostro vel alia qualibet racione de juribus que vos et domus Gardenii annis singulis percipistis et percipere debetis in nostris redditibus Ilerde, facto tamen computo et albarano cum eodem bajulo de predictis. Promitentes vobis et vestris successoribus per firmam stipulationem quod nos in monetatico supradicto non tangamus vel tangi faciamus nec etiam permitamus nec assignacionem alicui vel aliquibus facimus famus super eodem. Immo faciemus ipsum vobis et vestris habere et hibere percipere sine omni obstaculo et retentu. Mandantes universis hominibus dictorum locorum, castrorum et villarum vestrarum et collectori seu collectonibus et scriptori seu scriptonibus monetatici supradicti quod de dicto predicto monetatico vobis vel cui volueritis respondeant et non alicui alteri persone, et quod de ipso non donent nec solvant alicui vel aliquibus parum neque multum pro aliquibus nostris literis vel mandatis, quousque de supradictis XXX.II. millibus solidis, usuris, dampnis et missionibus et de omni eo etiam quod baiulus Ilerde de juribus vestris retinuit de duobus annis proximo transactis ut est dictum vobis et vestris successoribus et fratribus Templi fuerit plenario satisfactum. Datum apud Alagonem IIII. idus aprilis anno domini M.°CC.°LX.° quarto.

AHN, cód. 466, pp. 40-1 doc. 42
15 July 1267

Carta de población granted by the Templars to Moorish settlers at Villastar

In dei nomine amen. Novenint universsi quod nos frater A. de Castro Novo domorum milicie Templi in Aragonia et Catalonia magister humihis de consilio et voluntate fratris R. de Villalba comendatoris Orte et fratris G. de Montegrino comendatoris Alhanbre et fratris Dalmacii de Serone comendatoris Ambelli et fratris G. de Castro Veteri et fratris P. Dalbarels tenentis locum comendatoris Villeli et fratris Michaelis vicarii eiusdem et fratris P. de Timor et aliorum fratrum nostrorum per nos et succesores nostros damus, concedimus et stabilimus in perpetuum vobis Ferag de Pali et Abrahym Algebez et Jubamestar et Abdella Azir Abeyanet et aliis populatoribus sarracenis qui modo sunt vel in antea erunt ad populandum locum nostrum et alqueriam que notatur Bellestar que est in termino de Villelo cum domibus, ortis et ortalibus, agris et aliis hereditatibus heremis et populatis et terminis suis Et pertinenciis universis; ita quod omnes hereditates predicte alquerie dividantur equaliter et quinyonentur inter XXX. sarracenos populatores eiusdem loci, exceptis quatuor hereditatibus quas christiani habent ibi prout eas tenent et fuerunt eisdem [396] asignate, exceptis etiam domibus nostris turris sive statica superius posita, et excepta vinya et deffenssa quam ibidem habemus, que omnia retinemus ad opus nostri. Retinemus similiter nobis furnum et molendina et similia que ad dominum spectant ac plenam jurisdiccionem et senyoraticum nostrum tam etiam in zofris quam rebus aliis universsis. Predictas autem hereditates vobis damus et concedimus in hunc modum quod de omnibus bladis, vino, canamo, lino, ortaliciis et leguminibus et aliis omnibus fructibus et expletis et bonis que colligetis de eis detis vos et succesores vestri nobis et succesoribus nostris in perpetuum bene et fideliter quartam partem, et insuper dabitis nobis decimam et primiciam de omnibus que collgetis in hereditatibus antedictis. Preterea de unaquaque domorum predictorum triginta sarracenorum eiusdem populatorum habeamus semel in mense quolibet pro zofra unum pedonem et Templum det illa die qua eos habebit V. panes cuilibet prout est actenus consuetum. Insuper dabitis nobis annuatim in festo nativitatis domini pro unaquaque XXX. hereditatum unum par gallinarum. Item pro quolibet capite ovium et caprarum exivernatarum et pro qualibet anna apum detis nobis unum denarium annuatim in festo sancti Johannis babtiste; pro pollino vero equino et mulario dabitis XII. denarios, pro pollino asinino IIII. denarios et pro vezerro VI. denarios. Dc nutrimentis similiter animalium, videlicet de agnis, capritis sive edulis et pullis et anseribus et consimilibus decimam et primiciam nobis dabitis bene et fideliter et tam de predictis omnibus prout scriptum est quam de omnibus aliis que dici vel intelligi posint tanquam hic singulare posita dabitis nobis quartam partem et decimam et primiciam et omnia alia jura nostra bene et integre. Hec omnia faciendo et conplendo predictas hereditates habeatis, teneatis et posideatis et explectetis vos et succesores vestri. Set si quis hereditatem aliquam vendere aut alienare voluerit non posit hoc facere nisi suo consimili sarraceno qui ibi stet et maneat asidue et hoc de licentia fratrum Templi et de his que pro alia vendicione habuerit det Templo fideliter quartam partem. De vindemia autem quam in vineis quas in regano plantabitis colligetis quartum partem et predictam decimam et primiciam vestris expensis portabitis ad cellarium nostrum. De hiis autem quas in secano plantabitis dabitis septimam partem et decimam et primiciam de omnibus fructibus quos colligetis in vineis de secano. Nos autem predicti Ferath del Pali et Abrafim Aigebez et Ajubamestar et Abdella Azir Abeyenet pro nobis et omnibus sarracenis presentibus et futuris ibidem habitantibus vel abitaturis hec omnia recepimus a vobis domino magistro et fratribus memoratis sub modis et condicionibus antedictis, promitentes esse fideles vassalli Templi et ibidem tenere hospicia nostra et predicta omnia et singula nec non et omnia alia jura vestra et servicia et ea que ad vestram jurisdiccionem vel senyoraticum pertineant dare et facere ac conplere bene et fideliter ut [397] melius dici vel intelligi potest ad vestrum comodum et nostrorum. Et nos dictus magister ut presens instrumentum maiori vigeat firmitate ipsum sigilli nostri munimine duximus roborandum. Quod est actum idus julii anno domini M.°CC.°LX.° septimo. Signum fratris A. de Castro Novo magistri predicti. Signum fratris R. de Villalva comendatoris Orte. Signum fratris G. de Montegrino comendatoris Alhanbre. Signum fratris Dalmacii de Serone comendatoris Ambelli. Signum fratris G. de Castroveteni. Signum fratris P. de Albarels tenentis locum comendatoris Villeli. Signum fratris Michaelis vicarii Villehi. Signum fratris P. de Timor, qui hoc concedimus et firmamus.

Ego Raymundus de Montanyana notarius domini magistri auctoritate regis publicus hoc scripsi et hoc signum feci.
 
 

AHN, cód. 689, pp. 4-5, doc. 3
19 March 1268

James I grants the Templars the right to hold a weekly market at Castellote

Noverint universi quod nos Jacobus dei gratia rex Aragonum, Mayoricarum et Valencie, comes Barchinone et Urgelli et dominus Montispessulani per nos et per nostros damus et concedimus vobis venerabili et dilecto nostro fratri A. de Castro Novo magistro milicie Templi et fratribus eiusdem domus Templi et successoribus vestris in perpetuum mercatum in villa vestra que vocatur Castellotus. Ita scilicet quod de cetero in perpetuum in unaquaque die sabbati qualibet septimana teneatur et possit teneri et congregari mercatum in dicta villa libere et salve atque secure, et possint ibi vendi omnia que in mercato venduntur, et quilibet ad ipsum mercatum venientes possint vendene et ibidem res et merces eorum sicut ad mercatos allios terre nostre consuevenunt et possunt vendere. Et recipiatis ibidem racione ipsius mercati ea iura que in aliis mercatis que nos dedimus in terra nostra recipiuntur. Nos autem recipimus et constituimus sub firma custodia nostra, proteccione, comenda et guidatico speciali omnes homines et mulieres qui et que ad dictum mercatum venient cum omnibus bestiariis seu bestiis grossis eorum et minutis et cum pane et vino ac quibuslibet aliis rebus et mercibus suisque quos ad dictum mercatum adducent vel inde extrahent seu portabunt, in eundo scilicet vel veniendo ad dictum mercatum et stando ibidem et redeundo. Ita videlicet quod nullus de nostri gratia confidens audeat ipsos homines vel mulieres ad dictum mercatum venientes seu inde redeuntes vel aliquas res vel merces suas quas ad dictum mercatum adducent vel inde extraent seu portabunt invadere, cape, detinere, impedire, marcare, offendere vel gravare culpa, crimine [398] seu debito alieno, nisi homicide fuerint vel proditores manifesti vel debitores vel fidejussores pro aliis fuerint manifesti, nec in his etiam cassibus nisi prius in ipsis facta invcnta fuerit de directo. Quicumque autem contra hoc presens guidaticum nostrum venire temtaverint iram et indignacionem nostram et penam quingentorum aureorum se noverint incursurum, dampno eis illato primitus et integre restituto. Mandantes firmiter vicariis, baiulis, civiis et universis aliis oficialibus et supditis nostris presentibus et futuris quod predicta firma habeant et obsenvent ac faciant observari et non contra veniant nec aliquod contra venire permitant aliqua racione. Datum in Algizire XIIII.° kalendas aprilis anno domini M.°CC.°LX.° septimo.

Signum Jacobi dei gratia regis Aragonum, Maioricarum et Vallencie, comitis Barchinone et Urgelli et domini Montispessulani. Testes sunt Jacobus de Cervaria, Bernardus G. de Entenza, Jacebericus de Castro Novo, Gueraldonus de Capraria, G. dc Angularia.

Signum Bartolomei de Pita qui de mandato domini regis hec scribi fecit et clausit loco, die et anno prefixis.
 
 

William Sendre sells a Moorish slave to the commander of Barbará

Sit notum cunctis quod ego Guillelmus Sendre junior civis Terrachonensis vendo vobis fratri Arnaldo Guarnerio comendatori de Barberano domus Templi et vestris pro undecim libris Barchinonensis monete de terno, de quibus sum a vobis bene paccatus et ideo renuntio exceptioni non numerate pecunie et doli, quendam sarracenum album nomine Mahometh ut eum habeatis ad omnes vestras voluntates. Teneor enim vobis et vestris quod non est furatus nec ablatus nec est de pace vel treuga nec habet morbum caducum. Et de hiis et aliis, pro quibus tenetur quis pro sarraceno vendito, teneor ego vobis et vestris pro isto ad consuetudinem Terrachone ubi eum vobis vendo. Et ipsum sarracenum faciam vobis et vestris habere et tenere in pace contra omnes personas. Et pro evictione et omnibus aliis predictis firmiter attendendis obligo vobis et vestris me et omnia bona mea habita et habenda. Insuper dono inde vobis ac vestris firmanciam Guillelmum Segarre de Vallibus qui mecum et sine me de predictis omnibus vobis teneatur et vestris. Et ego Guillelmus Sendre facio vobis fratri Arnaldo Guarnerio predicto et vestris hanc firmanciam sicut predictum est, obligando inde vobis et vestris me et omnes res meas habitas et habendas. Et ne possim super predictis per exceptionem principalis venditoris preconveniendi juvani in aliquo vel defendi renuncio nove constitutioni. Actum est hoc [399] quinto nonas madii anno domini M.°CC.°LXX.° septimo. Signum mei Guillelmi Sendre. Signum Guillelmi Segarre, qui ambo hoc firmamus et laudamus. Signum Guillelmi de Teyer. Signum Arnaldi Peladar. Signum Petri Simonis, testium.

Ego Petrus Vedelli publicus tabellio Terrachonensis sub Michaele Boter hoc scribi feci et clausi vice ipsius. Ego Raimundus Vedelli hoc scripsi mandato Michaelis Boter Terrachonensis notarii die et anno prefixis.
 
 

AHN, cód. 466, pp. 26-7, doc. 24
22 September 1280

Record of a dispute concerning the Temple's right to certain churches in the diocese of Zaragoza

Noverint universsi quod die dominica X.° kalendas octobris anno domini millesimo ducentesimo octuagesimo frater Raymundus de Pulcro Loco comendator de Villel conparuit coram reverendo patre in Chnisto domino Petro dei gratia episcopo Cesaraugustano et eidem ostendit duo translata duorum instrumentorum, in quibus videbatur contineni jus quod Templum dicitur habere in quibusdam ecclesiis et specialiter in ecclesiis de Serrion, de Alventosa, de Villestar, de Livres et de Riodeva, super quibus dictus dominus episcopus mandaverat per suas litteras dicto comendatori ut sibi inffra terminum in predictis litteris contentum ostenderet quo modo tenebat vel posidebat Templum ecclesias supradictas. Unum quoque eorumdem etc.; et finiebat: Ego Arnaldus notarius mandato supradictorum hanc cartam scripsi et propria manu hoc signum feci. Alter vero, sicut in suo translato facto per manum Garsie de Laurencio notarii Turolii aparebat, incipiebat: Nunc et in eternum sit cunctis hoc manifestum quod ego P. dei gratia Cesaraugustanus episcopus, etc.; et finiebat: Petrus dei gratia Cesaraugustanus episcopus, etc. Quibus translatis in presentia et audientia dicti domini episcopi lectis, cum idem dominus episcopus noluerit credere eisdem translatis et dixit velle videre origrinalia instrumenta, per dictum comendatorem fuit dicto domino episcopo humiliter suplicatum ut termnum sibi in predictis litteris asignatum, cum esset valde brevis nec infra ipsum poset ipsa originalia instrumenta habere, prorogaret et sibi terminum largiorem predicto conpetentem asignaret; quod dictus dominus episcopus facere denegavit. Testibus ad hec dompnis Petro Eximni de Ayerbe sacrista sedis Sancti Salvatoris Cesarauguste; Egidio Sancii et [400] Garsia de Vallibus canonicis eiusdem ecclesie; Guillelmo de Alcala domino de Quinto et Michaele Petri de Januis, militibus; Sancio precentore de Albarrazino et Garsia Guarini seniore, vicino Turolii, et Sancio Munyocii et magistro Bernaldo, vicario ecclesie de Villel; et me Raymundo de Laurencio publico Turolii notario qui predictis intenfui et ad instantiam comendatoris predicti hoc scripsi et signum meum aposui et clausi die et anno prefixis scilicct in Cutanda.

The Infante Alfonso orders the royal sub-vicar of Tortosa to exercise rights of merum imperium in Tortosa

Sabestiano de Manso. Vestras recepimus litteras et intellectis his omnibus que nobis significastis vobis respondemus quod volumus et vobis mandamus quod in omnibus et per omnia utamini in Dertusa et terminis suis vicaria et mero imperio juxta mandatum vobis factum per dictum dominum regem super eo. Nos enim scribimus magistro Templi vel eius locum tenenti et nobili R.° de Montecathano quod nullum impedimentum vel contrarium vobis faciant in predictis. Datum ut supra.
 
 

ACA, parch. Peter III, no. 474.
9 May 1285

The commander of Barcelona alters the rent to be paid for a manse at Gurb

Sit notum cunctis quod nos frater Romeus Burgueti comendator domus milicie Templi Barchinone cum consilio ct assensu fratris R.ⁱ de Trilano eiusdem ordinis gratis et ex certa scientia laudamus, approbamus, damus et stabilimus et ad certum censum redigimus per nos et successores nostros vobis Ferrario Paschalis et Berengarie uxori eius et vestris et progeniei atque posteritati vestre perpetuo ad bene colendum et meliorandum et ad habendum et tenendum onmique tempone in pace possidendum mansum nostrum de Serra cum omnibus hononibus, possessionibus cultis et heremis, in montibus et planis, per omnia loca, quem dicta domus milicie Templi per franchum alodium habet in parrochia Sancti Andree de Gurbo. Predictum itaque mansum cum honoribus, possessionibus, tenedonibus cultis et heremis, in montibus et planis, per omnia loca, introitibus, exitibus et pertinentiis suis et [401] arboribus diversi generis, prout melius ct plenius tu et antecessores tui hucusque habuistis et tenuistis ad certos census et agraria, deinde vos et vestri et progenies atque posteritas vestra perpetuo habeatis, teneatis et possideatis ad subscriptum censum pacifice et quiete. Sub tali tamen conditione quod vos et vestri sitis in dicto manso homines nostri proprii solidi et habitantes et affogati ad servicium et fidelitatem nostri et successorum nostrorum, et quod pro censu dicti mansi et barquerie et omnium honorum et pertinentiarum suarum et in compensationem omnium agrariorum censuum exituum que dicta domus milicie Templi ibi percipere consuevit tribuatis vos et vestri nobis et successonibus nostris viginti et tres solidos monete Barchinonensis de terno tantum, de quibus solvatis a primo festo omnium sanctorum ad unum annum et deinde annuatim in eodem festo medietatem et a primo festo natalis domini ad unum annum et deinde annuatim in eodem festo aliam medietatem; et nullum alium censum vel agrarium vos vel vestri teneamini nobis vel successoribus nostris dare nisi solum dictum censum viginti trium solidorum per terminos supradictos. Constat enim quod utilius et melius est dicte domui milicie Templi habere et percipere annuatim predictum censum quam census vel agraria consueta. In hiis autem non proclametis nec faciatis vos et vestri alium dominum nisi tantum nos et successones nostros. Liceatque vobis et vestris post dies XXX.^a, ex quo in nobis vel successoribus nostris faticati fueritis, predictam adquisitionem cum omni melioramento quod ibi feceritis vendere vel impignorare sive alienane vestro consimili et vestrorum; salvo tamen jure et dominio dicte domus milicie Templi. Pro hac autem laudatione, approbatione, donatione et stabilimento habuimus et recepimus a vobis unam libram cere ad pondus Barchinone. Super quam quia bene paccati sumus renunciamus execptioni rei non recepte. Promitimus insuper vobis quod faciemus vos et vestros dictum stabilimentum cum omnibus melioramento quod ibi feceritis tenere, habere et possidere in pace perpetuo contra omnes personas. Et pro hiis complendis obligamus vobis et vestris omnia bona nostre domus, quecumque sint et ubicumque; sic etiam quod a nobis vel successoribus nostris nunquam possitis demandari vel in causam trahi aut in aliquo conveniri injudicio vel extra pretextu deceptionis cum in veritate nulla sit vel aliis modis quibus posset dictum stabilimentum revocari. Immo imponimus nobis et successoribus nostris in premissis silentium sempiternum. Volentes et concedentes quod si aliquod instrumentum contra hoc decetero apparuerit non possit vobis vel vestris in aliquo obesse. Ad hoc nos dicti conjuges laudantes et acceptantes dictum stabilimentum sub forma et conditionibus predictis promitimus vobis dicto comendatori sub obligatione omnium bonorum nostrorum solvere dictum censum annuatim per terminos supradictos. Actum est hoc VII. idus may anno [402] domini M.°CC.°LXXX.° quinto. Signum F. Paschalis. Signum Berengarie uxoris eius, qui hoc firmamus. Testes huius rei sunt Bernardus de Favario et Stephanus de Querchu presbiter. Signum fratris Romei Burgeti comendatoris domus Templi Barchinone qui hoc firmo salvo jure nostro. Signum fratris R. de Trilano predicti qui hoc firmo. Signum Arnaldi de Favario sacerdotis et rectoris ecclesie Sancte Cecilie de Voltregano in cuius manu et posse hanc cartam firmavit predicta Berengaria aimo predicto et VI. kalendas julii, presentibus testibus Berengario de Podio, P. de Ecclesia et Jacobo de Rota.

Signum R.ⁱ de Prato Vicensis canonici tenentis loci Berengarii de Pulcro Visu publici Vicensis notarii. Signum Berengarii de Rimentol scriptoris jurati Vicensis scribanie sub Raymundo de Prato tenente locum Berengarii de Pulcro Visu publici Vicensis notarii in cuius posse hanc cartam sive hec omnia supradicta firmavit et laudavit dicta Berengaria XVII. kalendas decembris anno prefixo, presentibus testibus Andrea de Graello clerico Vicensi, P.° Simonis et Berengario de Bassil scriptoribus.

Signum Nicholai de Samares notarii publici Barchinonensis qui hoc scripsit et clausit cum litteris rasis et emendatis in linea VIII.^a ubi dicitur que et in X.^aa ubi dicitur vos vel vestri, die et anno quo supra.
 
 

Alfonso III informs officials and others that he has given the Templar Berenguer of Cardona permission to export six horses to the Holy Land

Universis officialibus et aliis etc. Noveritis nos de speciali gratia concessisse venerabili et dilecto nostro fratri Berengario de Cardona ordinis milicie Templi quod possit extrahere de terra nostra et ducere ad partes transmarinas in defensionem terre sancte sex equos. Quare mandamus vobis quatenus super extrahendis equis predictis de terra nostra et ducendis ad dictas partes nullum eidem vel latori presentium eius loco impedimentum vel contrarium faciatis racione alicuius prohibitionis in contrarium facte; presentes vero in confinibus regni nostri volumus retineri. Datum Osce VII.° kalendas may.

[403]
 
 

ACA, reg. 70, fol. 63v
1 January 1287

Alfonso III summons the Templars for service against the Moors

Fratri Petro de Tous comendatori Miraveti locumque tenenti magistri domorum Templi in Aragonia et Catalonia. Quia pro certo intelleximus quod janeti et alii sarraceni inimici fldei christiane se parant ad veniendum et debellandum contra regnum nostrum Valencie, volentes ipsorum sarracenorum multitudini resistere [ne] propter defectum deffencionis regnum predictum valeat dissipari, dicimus et mandamus vobis ac vos requirimus et monemus quatenus visis presentibus omni excusatione posposita paretis vos et parari vestros fratres faciatis cum equis et armis et aliis apparatibus ac necessariis ad veniendum apud regnum Valencie et resistendum viriliter, cum ad hoc teneamini contra inimicos fidei sarracenos, et ibidem regnum nostrum taliter deffendatis quod adeo meritum⁽³⁾ sciatis pro certo quod nos de bonis que Templum habet in terra nostra tot et tanta occuparemus et acciperemus que large poterunt sufficere ad tenendos in frontaria regni predicti milites et alios cum armis paratos loco illorum quos vos tenemini ibi habere, quia proprie predecessores nostri vobis illa que dederunt concesserunt ut invenirent vos semper paratos ad defendendum terram christianorum contra inimicos nostros perfidos sarracenos. Datum apud Maioricas kalendas januarii anno domini M.°CC.°LXXX.° sexto.
 
 

Record of a dispute about the exaction of cenas from Remolins and Torres de Segre

Noverint universi quod in presencia mei Petri Acerii notarii publici Ilerdensis et testium infrascriptorum Bernardus Menaguerra presentavit et legi fecit Romeo de Solerio portario Infantis P. quandam litteram eiusdem domini Infantis P., tenor cuius talis est:

Infans P. illustris domini P. indite recordacionis regis Aragonum filius ac procurator regnorum Aragonie, Mayoricarum et Valencie ac [404] comitatus Barchinone fideli portario suo Romeo de Solerio, salutem et gratiam. Licet vobis mandaverimus quod petatis cenam in Villa Nova de Remolins et aliam cenam in Turribus milicie Templi, dicimus ut mandamus vobis quatenus, si constiterit vobis dicta loca esse sub una bajulia seu comendatoria, non petatis nisi unam cenam et de altera penitus desistatis. Et si qua pignora inde fecistis ipsa comendatori dictorum locorum vel hominibus eorumdem restituatis et restitui faciatis. Datum Barchinone IIII.° kalendas augusti anno domini M.°CC.°XC.° primo.

Qua littera lecta et presentata, dictus Bernardus Menaguerra dixit dicto Romeo de Solerio quod cum loca de Turribus et de Villa Nova de Remolins sint sub una bajulia seu comendatoria quod ab altera duarum cenarum quas petebat locis predictis desisteret juxta mandatum domini Infantis predicti. Qui Romeus de Solerio predictus respondit quod deliberaret et compleret predictum mandatum predicti domini Infantis P. Presentata et lecta fuit hec littera prefato Romeo de Solerio quarto nonas augusti anno domini M.°CC.°XC.° primo, presentibus Ferrario dez Chaus curssore et Raymundo de Montaynnaria mercatore Ilerdensi, testibus ad hoc specialiter rogatis ac convocatis.

Signum mei Petri Acerii notarii publici Ilerdensis qui hoc scripsi et predictis omnibus interfui et presens fui.
 
 

James II orders the bailiff of Barcelona to ensure that the Temple receives its tenth of royal revenues

Jacobus dei gratia rex Aragonum, Sicilie, Maioricarum et Valencie ac comes Barchinone fideli suo baiulo Barchinone yel eius locumtenenti salutem et gratiam. Dicimus et mandamus vobis quatinus visis pre sentibus compellatis et compelli faciatis omnes emptores et detentores nostrorum reddituum [et] proventuum ad solvendum sine diffugio comendatori domus milicie Templi Barchinone vel cui voluerit loco sui tam de anno preterito quam presenti decimum quod dicta domus habet et accipit et accipere debet et consuevit in nostris redditibus et proventibus supradictis, nisi alia justa causa in contrarium fuerit que obsistat. Datum Barchinone VI.° kalendas septenbris anno domini M.CC.XC. primo.

[405]

James II orders the justiciar of Calatayud to compel a certain Jewess to surrender her property to the Temple because she has failedto pay the rent owed for it

Iusticie Calataiubii. Ex parte comendatoris domus milicie Templi Calataiubii fuit coram nobis propositum et hostensum quod Jamilla judea Calataiubii tenet quandam domum et ortum ad certum tributum pro dicta domo Templi et cessavit ipsum tributum solvere per triennium, propter quod secundum forum predicta domus et ortus dicuntur fore comisse dicto comendatori. Quare mandamus vobis quatinus, si est ita, compellatis dictam Jamillam ad tradendum dicto comendatori dictam domum et ortum prout de foro fuerit faciendum, vel ad faciendum inde fieri justicie complementum. Datum Cesarauguste IIII. kalendas octobris.
 
 

ACA, reg. 90, fol. 138v
30 October 1291

James II writes to the collectors of lezda and peaje at Daroca about the exaction of these dues from the Temple's men

Fidelibus suis leudariis et pedagariis Daroche, etc. Ex parte comendatoris domus milicie Calataiubii intelleximus quod vos cominamini hominibus milicie Templi de Lina Curba ad compellendum eos dare et solvere vobis lezdam sive pedagium de rebus suis, quodque ut ab ipso comendatore assenitur esset contra privilegia ei indulta a nostris predecessoribus et contra consuetudinem atque usum. Quare vobis dicimus et mandamus quatinus non compellatis nec compelli faciatis dictos homines ad dandum vel solvendum vobis pedagium sive lezdam contra tenorem privilegiorum suorum nisi prout est actenus fieri consuetum. Datum ut supra.
 
 

AGP, parch. Cervera, no. 484
20 April 1292

The Grand Master, James of Molay, gives the Aragonese Templars permission to alienate Puigreig and La Zaida; he also writes about the Templars' privileges concerning lezda and peaje

Frere Jaque de Molay per la grace deu humble mastre de la povre chevalerie dou Temple et le c[ouv] ent de cele meissme chevalerie au r[eli]gios et honeste frere Berenguer de Cardon . . . des maissons de [406] cele meissme chevalerie en Aragon et en Cateloingnie, salus en nostre seingnor. Cun vos nos ayes fait assayer d'aucunes chozes qui sont en la bailliee d'Aragon mal asizes des ques le Temple ne se peut ayder a nostre profit, nos reguardant vostre grant sen et vostre leaute et le grant sens qui est en les prodes homes de la baillyee d'Aragon et le bon portement qu'il ont en tos jors au profit dou Temple, dou chastel de Pui Rei et de la maisson de La Ssaide metons en vostre discrecio et en vostre conoissance et des prodes homes de la bailliee d'Airagoun et dou chapistre jeneral de la terre; que le devant dit chastel de Pui Rei et la maisson de La Ssayde puisses vendre ou changer por leuc coneu ou meismement le dit pris retorner en leuc coneu et d'autres piesses de terre; que vos puisses vendre et torner le pris en achat en leuc profitable ou changer por leuc profitable a la maisson o.. . cuns petis leus en les montaingnies mal assis et que ce faites per vostre grant consseill. Et de la leude et des payages de ques on ne vos laisse uzer ensi cun est droit et est acostume et cun vos ayes les proveliges et vos contrasstent por le grant damage que nos entendons qu'en vient au Temple et en est avenu, laissons en vostre discrecion et en vostre conoissance se que vos en fer [es] per le conseil d'une grant partie des prodes homes de la baillyee d'Aragon et de vos sages que a nos plaist et tenons por ferme se que vos en feres, savut que vos n'ayes poer de vendre ni d enguager ni de changer ni d'aliener le dit paiages et les leudes. Et nos prions a vos et as prodes homes de la baillyee d'Aragon que en cestes chozes menes a faire sagement et meurement en tal manere que il soient au profit dou Temple et al honor de vos et que vos puisses aver bon los dou monde et profit dou cors et de l'arme. Et en greingor fermete de ce nos avons fait faire ces pressentes lettres saclees de nostre seau de cire de la tube pendant o la guarentye de nos prodes homes des ques se sont les noms: frere Baudeuin de Ia Andnin mareschal; frere Berenguer de Saint Just comandor de Ia terre; frere Gaucher de Liencort tenant leuc de draper; frere Guilen de la Ton turcopler; frere Bertran l'Aleman; frere Semen de Lende; frere Ryenbaut de Canon; frere Raymon de Barberan sousmareschal; frere Martin de Lou tressorer; frere Guillen d'Ourenc comandor de la vote. Ce fu fait a Nicosie en Chipre l'an de mil deus sens nonante et deu de Crist a XX. jors d'avrill.

James II orders the provincial master to allow the cisa to be imposed in places under Templar lordship

Fratri Berengario de Cardona magistro milicie Templi in Aragonia et Catalonia. Cum, prout scitis, in generali curia quam nuper celebravimus [407] Barchinone ordinatum fuerit quod cisa imponatur, ordinetur et colligatur per universa loca Catalonie tam nostra quam prelatorum, nobilium, militum, civium et hominum villarum quam aliorum scilicet a Cinqua usque ad Collum de Paniçars et a Portubus usque ad mare et nivum de Uldichona, mandamus et dicimus vobis ac etiam vos requirrmus et monemus quatinus dictam cisam imponi et ordinari faciatis et permitatis in Orta et in aliis locis Templi infra dictos terminos constituta per ordinatores ad dictam cisam ordinandam deputatos juxta ordinacionem curie supradicte. Etiam in hoc nullum impedimentum vel contrarium faciatis sive fieri permitatis, alias procederetur contra vos prout secundum ordinacionem dicte curie fuerit procedendum. Datum Ilerde III.° nonas julii.
 
 

The commander of Barcelona grants out at rent a manse formerly held in demesne

Sit omnibus notum quod nos frater Romeus Burgueti comendator domus milicie Templi Barchinone, attendentes quod melius et utilius est nobis et dicte domui quod mansus subscriptus cum omnibus hononibus et possessionibus suis detur in emphiteosim ad censum et agrarium inferius nominatum quam tenere eum ad laboracionem propriam dicte domus, idcirco habita licencia et mandato a venerabili domino fratre Berenganio de Cardona magistro domorum milicie Templi in Aragonia et Cathalonia qui predictis consenciit de consilio comendatorum et fratrum in capitulo generali congregatorum, damus et stibilimus per nos et successores nostros comendatores predicte domus vobis Petro Guasqui et Dulcie uxori vestre de parrochia Sancti Stephani de Parietibus et vestris et cui sive quibus voluenitis perpetuo ad bene laborandum, meliorandum, habendum et tenendum et perpetuo in sana pace possidendum quendam mansum nostrum cum omnibus hononibus et possessionibus suis, cultis et heremis, in montibus et planis, per omnia loca et cum vinea et cum arboribus diversorum generum et cum introitibus et exitibus et omnibus eius pertinenciis et tenedonibus et cum columbanio quod possitis facere quocumque volueritis infra tenedones predicti mansi, quod tamen non excedat magnitudinem aliorum columbaniorum predicte parrochie. Quem mansum predicta domus nostra per alodium franchum habet in predicta parrochia Sancti Stephani de Panietibus et quem nos consuevimus tenere ad propriam culturam dicte domus; sicut terminatur predictus mansus cum [408] omnibus honoribus et possessionibus suis predictis ab oriente partim in tenedone Raimundi de Piano alodio ecclesie Sancti Stephani et partim in tenedone vestra alodio predicte domus et den Pedros et partim in tenedonibus Berengarii Guasch et Luppeti alodio predicte domus nostre et partim in alodio Sancti Christophori de Liçano; ab occidente partim in flumine aque riarie de Parietibus et partim in via publica; a meridie partim in tenedone Raimundi de Piano alodio Sancti Michaelis et partim in tenedone vestra et predicti Luppeti alodio predicte domus nostre; a circii in alodio Sancti Christophoni de Lizano et in tenedone mansi de Tereu alodio Poncii de Turri. Jam dictum itaque mansum cum omnibus hononibus et possessionibus suis cultis et heremis, in montibus et pianis, per omnia loca et cum vinea et cum arboribus diversorum generum et cum introitibus et exitibus et omnibus eius pertinenciis et tenedonibus et cum columbario quod possitis facere quocumque volueritis infra tenedones predicti mansi, quod tamen non excedat magnitudinem aliorum columbariorum predicte parrochie, vos et vestri et progenies atque posteritas vestra habeatis, teneatis et possideatis in perpetuum pacifice et quiete, sub tali tamen condicione et pacto quod vos et vestri laboretis dictum mansum et omnes suas possessiones tam vineas quam alias terras et quod faciatis residenciam personalem in dicto manso et teneatis condirectum ipsum; et quod situ vos et vestri semper videlicet quicumque fuerit heres seu possessor mansi predicti homines proprii solidi et affogati domus predicte; et quod detis vos et vestri sine omni missione dicte domus nobis et successoribus nostris comendatoribus predicte domus de omni expleto quod deus ibi dederit, exceptis paleis et arboribus et excepto quodam cepo quod est ante januam dicti mansi, terciam partem fideliter et decimum quod nos consuevimus recipere et retinere in possessionibus supradictis. Detis etiam vos et vestri nobis et successoribus nostris comendatoribus predicte domus pro censu domorum et orti sicut jam fexuriatus est et columbarii, si quod ibi feceritis, unum par caponum bonorum et receptibilium annuatim solvendorum in festo nathalis domini. In hiis autem non prodiametis neque faciatis vos vel vestri alium dominum sive dominos nisi tantum nos et successores nostros comendatores predicte domus. Liceatque vobis et vestris post dies XXX.^a, ex quo in nobis et successonibus nostris comendatoribus dicte domus faticam invenenitis, presentem adquisitionem cum omnibus melioramentis que ibi feceritis vendere et impignorare sive eciam alienare vestro consimili et vestrorum, salvo tamen semper in omnibus et per omnia jure, censu, agrario, senioratico et fatica XXX.^a dierum predicte domus Templi et comendatoris eiusdem. Pro hoc autem stabilimento confitemur nos habuisse et recepisse a vobis unam libram cere, super qua renunciamus excepcioni cere non habite et non recepte. Promitimus insuper vobis quod faciemus vos et vestros et quos [409] volueritis totam predictam adquisicionem cum omnibus meliora mentis que ibi feceritis habere, tenere et possidere in pace perpetuo contra omnes personas. Et pro hiis complendis obligamus vobis et vestris onmia bona predicte domus mobilia et immobilia quecumque sint et ubicumque. Actum est hoc terciodecimo kalendas julii anno domini millesimo CC.° nonogesimo quinto.

Signum fratris Romei Burgueti comendatoris predicti qui hoc firmo salvo jure et dominio Templi. Signurn fratris Berengarii de Cardona magistri domorum milicie Templi in Aragonia et Cathalonia, qui predictis consentimus et ea firmamus. Signum fratnis Petri Comitis qui predictis consencio. Testes huius rei sunt Petrus Saturnini clenicus, Raimundus Ferrarii, Guillelmus de Ladernosa, Berenganius Oliba et Petrus Stagneolis.

Signum Arnaldi magistri notarii publici Barchinonensis qui hoc scripsit et clausit die et anno quo supra.
 
 

ACA, parch. James II, no. 771
4 February 1297

Queen Blanche gives instructions to the collectors of bovaje about the exaction of the tax from those subject to the jurisdiction of the Temple and from those who hold land of it

Hoc est translatum sumptum fideliter a quadam littera papirea patenti illustrissime domine Blanche dei gratia regine Aragonum, sigillo eiusdem cereo in dorso eiusdem littere impresso sigillata, cuius tenor talis est: Blancha dei gratia regina Aragonum fidelibus suis Stephano de Cardona et Berenganio de Manso bovateriis ultra flumen Lupricati et eorum substitutis salutem et dilectionem. Quamvis nos ordinavenimus et vobis scripserimus quod ab hominibus milicie Templi non exigeretis bovaticum tam de rebus mobilibus quam sedentibus quas tenerent pro domo milicie Templi vel pro quibuscumque aliis dominis, et quod terra tenentes seu campanerii qui terras et possessiones tenerent pro dicta domo milicie Templi solverent pro eisdem, eo quia non sunt homines eiusdem, postea deliberavimus cum nostro consilio diligenter et aliter ordinavimus secundum quod usitatum et observatum esse intelleximus super antedicto bovatico tempore illustrissimi domini Petri indite memorie regis Aragonum, videlicet quod homines predicte milicie Templi non solvant bovaticum de aliquibus suis bonis mobilibus et semoventibus, in quibus specialiter intelligantur denarii, ubique ipsos habeant vel eisdem debeantur, et cetera mobilia que predicti homines Templi habeant, et quod ipsi homines Templi non solvant bovaticum de bonis sedentibus seu inmobilibus que teneant [410] pro domo milicie Templi nec pro alodiis propriis que habeant ipsi homines milicie Templi. Solvant tamen pro bonis sedentibus seu posessionibus que teneant pro aliis dominis. Et quicumque terra tenentes seu campanerii licet non sint homines dicte domus milicie Templi non teneantur solvere bovaticum supradictum pro hiis que tenent pro domo milicie Templi. Predicta declaramus ut superius continentur ita quod ex declaratione huiusmodi juri ipsius domini regis vel milicie Templi predicte vel hominum eiusdem in futurum aliquod prejudicium minime generetur. Quare auctoritate domini regis et nostra vobis dicimus et mandamus quatenus declarationem et ordinationem predictum observetis et observari faciatis prout superius continentur. Datum Barchinone II.^a nonas februarii anno domini M.°CC.°XC.° sexto. Signum Guillermi de Colle notarii Barchinonis. Signum Bernardi Payares notarii Barchinonis. Signum Nicholai de Samares notarii publici Barchinonis qui hoc translatum sumptum fideliter a dicto suo originali scripsit et clausit VII. idus februarii anno predicto cum litteris rasis et emendatis in linea IIII.^a ubi dicitur scripsimus et in V.^a ubi dicitur mi et in XI.^a ubi dicitur pro.
 
 

The castellan of Monzón grants the church of Crespano for life to Bonanato Maçarech

Noverint universi quod nos frater Rayrnundus de Falcibus Castellanus Montissoni, atendentes multa grata servicia que vos Bonanatus Maçarech clericus nobis et Templo fecistis et facietis prestante domino in futuro, de assensu, consilio et voluntate fratris Guillelmi de Castro Veteri, fratris Arnaldi de Baynuls, fratris Berengarii ça Rovira comendatoris Confite, fratris Guillelmi dez Bach, fratris Raymundi de Ontiynena, fratris Borracii de Cervaria camerarii, fratris Petri de Turre vicarii Sancti Johannis, fratris Bernardi de Rayols comendatoris villle et omnium aliorum fratrum conventus Monssoni, per nos et omnes successores nostros damus et concedimus vobis jamdicto Bonanato in beneficium personale ecclesiam nostram beati Petri de Crespano diebus omnibus vite vestre, cum omnibus decimis, oblacionibus, defunccionibus, lexiis et omnibus aliis iuribus pertinentibus seu pertinere debentibus quoquo modo ad dictam ecclesiam prout antecessores vestri eam melius et plenius habere actenus consueverunt. Damus etiam et concedimus vobis jamdicto Bonanato victurn in domo nostra de Confita [411] sicut datur uni ex fratribus ibi existentibus diebus omnibus vite vestre. Ita tamen et sub tali condicione predictam ecclesiam et alia vobis concedirnus atque damus quod vos teneamini eam decantare et servire bene et honorifice ad honorem dei et beati Petri apostoli sicut decet et est actenus fieri consuetum. Et de omnibus redditibus, proventibus et exitibus que inde habuenitis detis nobis et fratribus Templi successoribus nostris quartam partem fideliter atque bene. Que dicta quarta pars vel quarturn nobis et Templo integre retinemus ad omnes nostras nostrorumque voluntates inde perpetuo faciendas. Teneamini insuper predictarn ecclesiam pro posse vestro in libris, vestimentis et aliis necessaniis ornamentis meliorare et augere taliter quod deus et nos debeamus inde esse paccati, et in ecclesia beate Marie de Confita tenere locum diachoni et esse omnibus horis diurnis pariter et nocturnis que in dicta ecclesia nostra de Confita celebrabuntur. Et si contingent vicarium predicte ecclesie de Confita qui modo est vel qui pro tempore fuerit mfirmari vel ire ad aliquam partem propter utilitatem et comodum predicte domus nostre de Confita quod vos teneamini esse ibi in locum vicarii et facere officium vicarii sicut decet. Preterea sitis ibi semper nobis et fratribus Templi bonus, legalis, fidelis, obediens et devotus, et non inducatis ibi alium dominum vel patronum nisi nos et successores nostros fratres Templi tantum; et nunquam per vos aut per alium aliquid petatis vel petere faciatis ultra hoc quod a nobis vobis datum est superius et concessum in omnibus hiis que nobis et nostris ibidem retinemus. Post obitum vero vestri predictam ecclesiam cum melioramentis omnibus ibi factis remaneat atque redeat nobis ac domui et fratribus Templi sine omni inquietacione, paciffice et in pace. Ego autem Bonanatus Macanech clericus prenominatus recipiens humiliter et benigne hanc donacionem et gratiam dicte ecclesie a vobis venenabilibus dominis Castellano et fratribus memoratis mihi factam superius et concessam promito deo et vobis bona fide et legalitate omnia et singula que pro vobis notata sunt superius et expressa pro possibilitate mea facere, atendere et complere et non in ahquo violare.

Quod est actum IX.° kalendas marcii anno domini millesimo CC.° nonagesimo octavo.

Signum fratris Rayrnundi de Falcibus predicti Castellani Monssoni. Signum fratris Guillelmi de Castro Veteni. Signum fratris Arnaldi de Baynuls. Signum fratris Berenganii ça Rovira comendatoris Confite. Signum fratris Guillelmi dez Bach. Signum fratris Raymundi de Ontiynena. Signum fratris Borracii de Cervaria dicti cameranii. Signum fratris Petri de Turre. Signum fratris Bernandi de Rayols. Nos onmes fratres prenominati qui hoc per nos et successores nostros laudamus, concedimus et firmamus, testes rogamus et scribere mandamus. Signum mei Bonanati Maçarech predicti qui omnia supradicta laudo, approbo, concedo atque finmo. Signum Johannis Garssie de [412] Alfocea. Signum Guillelmi de Siscar, scutiferorum dicti domini Castellani testium huius rey.

Bernardi de Pulcropodio notarii publici castri Montissoni signum qui hoc scripsit.
 
 

James II orders the lieutenant of the provincial master to prepare for military service against Castile

Jacobus etc. Religioso viro gerenti vices in Aragonia magistri milicie Templi. Salutem etc. Cum ad notitiam nostram devenerit quod Ferdinandus natus quondam dompni Sancii de Castella cum gente equitum et peditum manu armata versus partes istas accedens ausu tam temerario proponat invadere regnum nostrum Aragonie, sic quod iam pervenit quasi ad confinia regni Castelle, et nos intendentes eidem resistere viriliter et potenter mandavenimus nobiles, mesnaderios, milites ac alios de dicto regno parari et vos in casu huiusmodi ad deffensionem regni nostri teneamini nos juvare, ideo vos requirimus ac vobis dicimus et mandamus firmiter et expresse quatenus statim receptis presentibus cum militibus et hominibus quos dictus ordo habet in regno Aragonie paretis vos equis, armis et aliis apparatibus vestris, sic quod statim cum per nos requisiti fueritis vel alias vobis innotuerit per appellitum vel aliis modis hostes nostros predictos accessisse ad versus partes istas, ad nos personaliter ubicumque fuerimus preter alicuius more dispendium personaliter veniatis, nullo alio a nobis expectato mandato; scituri quod si secus feceritis contra vos et bona dicti ordinis tanquam contra illos qui sic inhumaniter pugnare pro patria negligunt prout juste fuerit procedemus. Datum Cesarauguste XVI.° kalendas septenbnis anno domini M.^oCCC ^o.
 
 

James II orders officials to requisition debts owed to the Jews of Monzón; he also commands that they should be refused justice

Vicario et curie Ilerde vel eius locum tenenti et universis aliis officialibus nostris ad quos presentes pervenerint. Cum nos judeos Montissoni manuteneri et deffendi hactenus mandaverimus ac debita sua eis solvi [413] fecerimus per omnia loca dominationis nostre sicut judeis aliis terre nostre, et nunc ad requisitionem per nos eis factam de subveniendo nobis de quadam peccunie quantitate ratione presentis guerre quam habemus cum Castellanis contra dixerint nobis auxilium facere vel succurssum, vobis dicimus et mandamus quatenus unusquisque vestrum in locis jurisdictionis sibi comisse faciatis publice preconizani quod quicumque debuerint aliqua debita predictis judeis Montissoni manifestent ea vobis loco nostri sub pena corporis et averi, et vos ipsa debita exigatis et recuperetis ab eisdem debitoribus pro parte nostra, in illis videlicet terminis in quibus ea prefatis judeis Montissoni solvere tenebantur. Mandamus etiam vobis quatenus predictis judeis Montissoni qui nob