THE LIBRARY OF IBERIAN RESOURCES ONLINE
 

Paganism and Pagan Survivals in Spain up to the Fall of the Visigothic Kingdom

Stephen McKenna


Bibliography

[153] SOURCES

Ambrosius episcopus Mediolanensis. Epistolae. Migne, P. L., XVI, 875-1220. Paris, 1845.

Aurelius Augustinus. Contra Mendacium. Ed. I. Zycka. Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum (CSEL) XLI,   469-528. Vienna, 1900.

Braulio episcopus Caesaraugustanus. Epistolae. Migne, P. L., LXXX, 650-700. Paris, 1846.

Caesarius episcopus Arelatensis. Sermones seu admonitiones. Ed. G. Morin. Vol. I in 2 parts. Maredsous, 1937.

----------- Vita Caesarii. Ed. B. Krusch. MGH Script rer. Merov., III, 433-501. Hanover, 1888.

Codex Theodosianus. Ed. P. Krüger, T. Mommsen, P. Meyer. 3 vols. Berlin, 1905.

Commodianus. Carmina. Ed. B. Dombart. CSEL, XV. Vienna, 1887.

Continuatio Isidoriana Hispana. Ed. T. Mommsen, MGH, Auct. ant., XI. Berlin, 1894.

Corpus inscriptionum latinarum, Vol. II: Inscriptiones Hispaniae. Ed. B. Hübner. Berlin, 1869. Supplementum. Berlin, 1892.

Cyprianus. Epistolae. Ed. G. Hartel. CSEL, III in 3 parts. Vienna, 1868-1871. De vitis et miraculis patrum Emeritensium. Acta Sanctorum Novembris, tomus I. Paris, 1887.

Epistolae wisigothicae. Ed. W. Gundlach, MGH Episto1arum tomus III (Merovingici et karolini aevi tomus I), 658-690. Berlin, 1892.

Epistulae imperatorum, pontificum, aliorum (Collectio Avellana). Ed. O. Guenther. CSEL, XXXV, Part I. Vienna, 1895.

Filastrius. Diversarum hereseon liber. Ed. F. Marx. CSEL, XXXVIII. Vienna, 1898.

Fontes historiae religionis celticae. Ed. J. Zwicker. 3 vols. (Fontes historiae religionum. Vol. V in 3 parts). Berlin, 1934-1936.

Fontes historiae religionis germanicae. Ed. C. Clemens (Fontes historiae religionum. Vol. III). Berlin, 1928.

Gratianus. Decretum. Ed. A. Friedberg. Leipzig, 1928.

Gregorius Magnus. Registrum epistolarum. Ed. L. Hartmann and P. Ewald. MGH, Epistolarum tomus I, II, III. Berlin, 1887-1889.

Gregorius Turonensis. Opera omnia. Ed. W. Arndt and B. Krusch. MGH, SS. rer. Merov. tomus I. Hanover, 1885.

Hieronymus. Liber de viris inlustribus. Ed. E. Richardson. Texte und Untersuchungen zur altchristlichen Literatur, XIV. Leipzig, 1896.

Hydatius Lemicus. Continuatio chronicorum hieronymianorum. Ed. T. Mommsen. MGH, Auct. ant., XI. Berlin, 1894.

Idefonsus episcopus Toletanus. De viris illustribus. Migne, P. L., XCVI, 195-206. Paris, 1846.

[154] Indiculus superstitionum et paganiarum. Ed. A. Boretius. MGH, Legum sectio
II. Capitularia regum Francorum tomus I, No. 108 (pp. 222, 223). Hanover, 1883.

Innocentius Primus Papa. Epistola ad episcopos Hispaniae. Migne, P. L., XX, 485-490. Paris, 1846.

Inscriptiones Hispaniae christianae. Ed. E. Hübner. Berlin, 1871. Supplementum. Berlin, 1900.

Isidorus episcopus Hispalensis. Etymologiae. Ed. W. Lindsay. 2 vols. Oxford, 1911.

------------ Historia Gothorum, Wandalorum, Sueborum. Ed. T. Mommsen. MGH, Auct. ant., XI. Berlin, 1894.

---------- De ecclesiasticis officiis. Migne, P.. L., LXXXIII. Paris, 1846.

---------- De natura rerum. Ed. G. Becker. Berlin, 1857.

Johannes Biclarensis. Chronica. Ed. T. Mommsen. MGH, Auct. ant., XI. Berlin, 1894.

Julianus episcopus Toletanus. Historia Wambae regis. Ed. W. Levison. MGH, SS. rer. Merov., V, 486-535. Hanover and Leipzig, 1913.

Leges Visigothorum. Ed. K. Zeumer. MGH, Legum sect 1 (Legum nationum Germanicarum tomus I.) Hanover and Leipzig, 1912.

Leo Magnus Papa. Epistola ad Turribium. Migne, P. L., LIV, 677-692. Paris, 1846.

Lex Romana Visigothorum. Ed. G. Haenel. Leipzig, 1849.

Liber ordinum. Ed. M. Férotin (Monumenta ecclesiae liturgica, Vol. V). Paris, 1912.

Martinus episcopus Bracarensis. Formula vitae honestae. Migne, P. L., LXXII,
21-28. Paris, 1850.

------------- De correctione rusticorum. Ed. G. Caspari. Christiania, 1883.

Pacianus episcopus Barcinonensis. Paraenesis sive exhortatio ad poenitentiam. Migne, P. L., XIII, 1081-1089. Paris, 1845.

Paulus Orosius. Commonitorium ad sanctum Augustinum de errore Priscillianistarum et Origenistarum. Ed. G. Schepss. CSEL, XVIII, Vienna, 1889.

Priscillianus. Opera Priscilliani. Ed. G. Schepss. CSEL, XVIII, Vienna, 1889.

Prudentius. Carmina. Ed. J. Bergmann. CSEL, LXI. Vienna, 1926.

Salvianus. De gubernatione Del. Ed. C. Halm. MGH, Auct. ant., I. Berlin, 1877.

Sisebut rex Visigothorum. Carmen ad Isidorum. Ed. E. Baehrens. Poetae latini minores, V., 357-360. Leipzig, 1883.

Sulpicius Severus. Opera omnia. Ed. C. Halm. CSEL, I. Vienna, 1886.
 
 

MODERN WORKS
List of Abbreviations

DACL-- Dictionnaire d'archéologie chrétienne et de liturgie.

Dict. de théol. cath. -- Dictionnaire de théologie catholique.

Pauly-Wissowa -- Pauly-Wissowa-Kroll, Real-Encyklopädie der classischen Altertumswissenschaft.

Realenc. f. prot. Theol. -- Herzog-Hauck, Realencyklopädie für protestantische Theologie und Kirche.

Roscher, Lexikon -- Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie.

Aldama, J. de, El simbolo toledano I. Analecta Gregoriana, Vol. VII. 1934.

Alés, A. d', Priscillien et l'Espagne chrétienne á la fin du ive siècle. Paris, 1936.

Amann, E., "Martin de Braga," Dict. de théol. cath., X., 203-207. Paris, 1923.

Babut, E., Priscillien et le Priscillianisme. Bibliothèque de l'école des hautes études. Sc. hist. et phil. Fasc. 169. Paris, 1909.

Ballesteros y Beretta, A., Historia de España y su influencia en la historia universal. 3 vols. Barcelona, 1919-1936.

Bardenhewer, O., Geschichte der altkirchlichen Literatur. 5 vols. Freiburg, 1914- 1932.

Bardy, G., "Priscillien," Dict. de théol. cath., XIII, 391-400. Paris, 1936.

Bareille, G., "Elvire," Dict. de théol. cath., IV, 2378-2396. Paris, 1910.

Baynes, N., Constantine the Great and the Christian Church. London, 1930.

Beurlier, E., Le culte impérial. Paris, 1891.

Bidagor, R., La 'iglesia propia' en España, Analecta Gregoriana, IV. 1933.

Böhm, G., "Lustratio," Pauly-Wissowa, XIII, 2029-2039. Stuttgart, 1906.

Böhmer, H., "Wulfila," Realenc. f. prot. Theol., XXI, 548-558. Leipzig, 1909.

Boissier, G., La fin du paganisme, 5 ed., 2 vols. Paris, 1907.

Bouché-Leclercq, A., Histoire de Ia divination dans l'antiquité, 4 vols. Paris, 1879-1882.

Boll, F., "Finsternisse," Pauly-Wissowa, VI, 2329-2364. Stuttgart, 1907.

Bosch-Gimpera, P., Arqueologia i art ibèrics. Etnologia de la peninsula ibèrica. Barcelona, 1932.

------------ "Fragen zur Chronologie der Phönizischen Kolonisation in Spanien," Kilo, Beiträge zur alten Geschichte. XXXIII (1928), 345-368.

Breuil, H., Les peintures rupestres schématiques de la péninsule ibérique. 4 vols. Paris, 1933-1935; and H. Obermaier, The Cave of Altamira. Madrid, 1935.

Boudriot, W., Die alt germanische Religion in der amtlichen kirchlichen Literatur des Abendlandes vom 5 bis 11 Jahrhundert (Untersuchungen zur allgemeinen Religionsgeschichte, Heft 2). Bonn, 1928.

Brunner, H., Deutsche Rechtsgeschichte. 2 ed., 2 vols. Vol. I. Leipzig, 1906; Vol. II revised by Claudius Freiherr von Schwerin. Leipzig, 1928.

Bury, J. B., History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian. 2 vols. London, 1923.

Cabal, C., Los dioses de la vida. Madrid, 1925.

------------- La mitologla asturiana. Madrid, 1925.

----------- El sacerdocio del diablo. Madrid, 1928.

----------- Las costumbres asturianas. Madrid, 1931.

Cabrol, F., "Mozarabe (la liturgie)," DACL, XII, 391-491. Paris, 1932.

[156] Capamany, A., "El baile y la danza," Folklore y costumbres de España, II, 165-195. Barcelona, 1931.

Carpenter, R., The Greeks in Spain. Bryn Mawr, 1925.

Caspar, E., Geschichte des Papsttums, 2 vols. Tübigen, 1930-1933.

Conrat, M., Breviarium Alaricianum: Römisches Recht im frankischen Reich in systematischer Darstellung. Leipzig, 1849.

Cumont, F., Oriental Religions in Roman Paganism. Translated by G. Showerman. Chicago, 1911.

Dahn, F., Die Könige der Germanen. Vol. VI, 2 ed. Leipzig, 1885.

Dale, A., The Synod of Elvira. London, 1882.

Dalton, O., The Letters of Sidonius. 2 vols. Translated with Introduction and Notes. Oxford, 1915.

-------------The History of the Franks. 2 vols. Translated with Introduction and Notes. Oxford, 1927.

Davids, J., De Orosia et sancto Augustino Priscillianistarum adversariis. La Haye, 1930.

Delehaye, H., Les origines du culte des martyrs. 2 ed. Brussels, 1933.

-----------Sanctus, essai sur le culte des saints dans l'antiquité. Brussels, 1927.

Dottin, G., Manuel pour servir a l'étude de l'antiquité celtique. 2 ed. Paris, 1915.

Drexler, W., "Isis," Roscher, Lexikon, II, i, 360-549. Leipzig, 1890-1897.

Duchesne, L., "Le concile d'Elvire et les flamines chrétiens," Mélanges Renier. Bibliothèque de l'école des hautes études. Sc. relig. et hist. XXXIII (1887), 160-174.

----------L'Eglise au vime siècle. Paris, 1925.

Dudden, F., The Life and Times of St. Ambrose. 2 vols. Oxford, 1935.

Ebert, M., Reallexikon der Vorgeschichte. 15 vols. Berlin, 1924-1932.

Emereau, C., "Iconoclasme," Dict. de théol. cath., VII, 575-595. Paris, 1922.

"España," Encicopledia universal ilustrada europeo-americana. Vol. XXI. Barcelona, 1923.

Ficker, J., Uber nähere Verwandtschaft zwischen gotisch-spanischem und norwegischisländischem Recht (Mittheilungen des Instituts für österreichische Geschichtforschung, II Ergänzungsband, pp. 455-542). Innsbruck, 1887.

Fliedner, G., "Das Weiterleben der Ataecina," Theologische Studien und Kritiken, CIV (1932), 111-130.

Florez, H., España sagrada, Vol. XV. Madrid, 1787.

Fournier, P. and G. Le Bras, Histoire des collections canoniques en Occident. 2 vols. Paris, 1931-1932.

Fowler, W., The Roman Festivals of the Period of the Republic. London, 1908.

--------------The Religious Experience of the Roman People. London, 1911.

Frazer, J., The Golden Bough, a Study in Magic and Religion. 12 vols. New York, 1935.

Gams, P., Die Kirchengeschichte von Spanien. 2 vols in 5. Regensburg, 1862.

[157] Geffcken, J., Der Ausgang des griechisch-römischen Heidentums. 2 ed. Heidelberg, 1929.

Görres, F., "Kirche und Staat im spanischen Suevenreiche (409 his 585 bzw. 589) ," Zeitschrift für wissenschaftliche Theologie.  XXXVI (1893), 542-5 78.

------------"Kirche und Staat im Westgotenreiche von Eurich bis auf Leovigild," Theologische Studien und Kritiken. LXVI (1893), 708-734.

Gougaud, L., "Danse," DACL, IV, i, 248-258. Paris, 1920.

Gsell, S., Histoire ancienne de l'Afrique du Nord. 8 vols. Paris, 1921-1928.

Harnack, A., Die Mission und Ausbreitung des Christentums. 2 vols. 2 ed. Leipzig, 1906.

------------ "Sulpicius Severus," Realenc. f. prot. Theol. XIX, 155-159. Leipzig, 1907.

Hefele-Leclercq, Histoire des conciles. 8 vols. in 16. Paris, 1907-1921.

Heuten, M., "Les divinités capitolines en Espagne," Revue belge de philologie et histoire, XII (1933), 550-558.

Hinnebusch, W., St. Martin of Braga, the Apostle of the Sueves (an unprinted master's thesis in the library of the Catholic University of America). Washington, 1936.

Holder, A., Altkeltischer Sprachschatz. 2 vols. Leipzig, 1896-1904.

Hopner, T., "Nekromantie," Pauly-Wissowa, XVI, 2218-2233. Stuttgart, 1935.

Jecker, G., Die Heimat des heiligen Pirminius des Apostels der Alemannen, Beiträge zur Geschichte des alten Mönchtums und des Benediktinerordens, Heft XIII (1928).

Kroll, W. and F. Heicheiheim, "Mercurius," Pauly-Wissowa, XV, 975-1016. Stuttgart, 1930.

Kruse, G., "Mensa," Pauly-Wissowa, XV, 93 7-948. Stuttgart, 1931.

Künstle, K., Antipriscilliana. Mainz, 1905.

Labriolle, P. de, Histoire de Ia littérature latine chrétienne. 2ed. Paris, 1924.

La Fuente, V., Historia eclesiástica de España. 6 vols. 2 ed. Madrid, 1873-1875.

Lantier, R., "Les dieux orientaux dans la péninsule ibérique," Homenagem a Martins Sarmento, 186-190. Guimarens, 1933.

------------"Histoire ancienne de la péninsule ibérique (1927-1936)," Revue historique, 181 fasc. 2 (1937), 129-153.

------------ Bibliothèque de l'école des hautes études hispaniques, fasc. 1: Inventaire des monuments sculptés pre-chrétiens de la péninsule ibérique. Paris, 1918.

-------------"Les fouilles de San Cugat del Valles," Rev, arch. 1933, II, 341-347.

Leclercq, H., L'Espagne chrétienne. Paris, 1906.

------------- "Agape," DACL, I, i, 775-848. Paris, 1924.

--------------"Colonies des orientaux en Occident," ibid., III, ii, 2266-2277. Paris, 1914.

[158]--------"Gregoire de Tours," ibid., VI, i, 1711-1753. Paris, 1925.

-------------"Jours de la semaine," ibid., VI, ii, 2736-2745. Paris, 1927.

Leite de Vasconcellos, Religiões da Lusitania. 3 vols. Lisbon, 1897-1913.

Lesêtre, H., "Comète," Dictionnaire de la bible, II, 875-877. Paris, 1893.

-------------"Symbolisme des nombres," ibid., IV, 1692-1697. Paris, 1908.

Liebenam, W., "Duoviri," Pauly-Wissowa, V, 1798-1842. Stuttgart, 1905.

Lot, F., Les invasions germaniques. Paris, 1935.

Maasen, F., Geschichte der Quellen und der Literatur des kanonischen Rechts. Vol. I. Gratz, 1870.

Madden, M., Pagan Divinities and their Worship as depicted in the Works of St. Augustine exclusive of the City of God. Washington, 1930.

Magnin, E., L'Église wisigothique am viie siècle. Paris, 1912.

Marbach, E. and F. Heicheiheim, "Mars," Pauly-Wissowa, XIV, 1919-1964, 2582-2585. Stuttgart, 1930.

Martin, A., Folklore y costumbres de España. 3 vols. Barcelona, 1931-1933.

Maurice, J., "La terreur de la magie au ive siècle," Revue historique du droit français et étranger. 4 série, VI (1927), 106-120.

Menendez y Pelayo, Historia de los heterodoxos españoles. 3 vols., 2 ed. Madrid, 1912-1919.

Meyer-Lübke, W., Romanisches Etymologisches Wörterbuch, 3 ed. Bonn, 1924.

Michel, A., "Idolatrie," Dict. de théol. cath., VI, 602-609. Paris, 1922.

------------"Ordalies," ibid., XI, 11391152. Paris, 1931.

Miscellanea isidoriana. (Homenaje á S. Isidoro de Seville). Edited by la provincia de Andalucia S.J.  Rome, 1936.

Mommsen, T., Römisches Strafrecht. Leipzig, 1899.

Morin, G., "Pro Instantio contre l'attribution a Priscillien des opuscules du manuscrit du Würzburg," Revue bénédictine, XXX (1913), 153-157.

Muncker, T., Mythographi latini. Amsterdam, 1681.

MacCulloch, J., The Religion of the Ancient Celts. Edinburgh, 1911.

------------- Medieval Faith and Fable. London, 1932.

MacReavy, L., "The Sunday Abstinence from Labor," Ephemerides theologicae lovanienses, XII (1935), 314-345.

Obermaier, H., Fossil Man in Spain. Translation of El hombre fósil by C. Matthew. New Haven, 1925.

------------- and H. Breuil, The Cave of Altamira. Madrid, 1935.

Paris, P., "Restes du culte de Mithra en Espagne: Le Mithraeum," Rev, arch., 4 sér. XXIV, 1-32.

Pérez Pujol, E., Historia de las instituciones sociales de la España goda. 4 vols. Valencia, 1896.

Peter, R., "Minerva," Roscher, Lexikon, II, ii, 2982-2992. Leipzig, 1894-1897.

Pfaff, I., "Incantatio," Pauly-Wissowa, IX, 1241-1244. Stuttgart, 1914.

Pokorny, J., "The Origin of Druidism," Celtc Review, V (1908), 1-20.

Polotsky, H., "Manichäismus," Pauly-Wissowa, Supplementband VI, 240-271. Stuttgart, 1935.

Poulsen, F., Sculptures antiques des musées des provinces espagnols. Det Kgl. Danske Videnskabernes Selskab, archaeologisk-kunsthistorike Meddeleker, 1, 2. Copenhagen, 1933.

Probst, O., "Isidors Schrift de medicina,". Archiv für Geschichte der Medizin, VIII (1914), 22-38.

Puniet, P. de, "Catéchuménat," DACL, II, ii, 2579-2621. Paris, 1925.

Riess, E., "Aberglaube," Pauly-Wissowa, I, 29-93. Stuttgart, 1894.

Rocquain, F., "Sortes des saints ou des apôtres," Bibliothèque de l'école des chartes, XLI (1887), 457-467.

Roger, M., L'enseignement des lettres classiques d'Ausone á Alcuin. Paris, 1905.

Roscher, W., "Mars," Roscher, Lexikon, II, ii, 2385-2438. Leipzig, 1897-1902.

Rossbach, O., "Nemesis," Roscher, Lexikon, III, i, 117-166. Leipzig, 1897-1902.

Ruinart, J., Acta martyrum. 2 ed. Ratisbon, 1857.

Samter, E., "Flamines," Pauly-Wissowa, VI, 2482-2492. Stuttgart, 1907.

Sandys, J., A Companion to Latin Studies. 4 ed. Cambridge, England, 1929.

Schmidt, L., Geschichte der deutschen Stämme bis zum Ausgang der Völkerwanderung. 2 vols., 2 ed. Munich, 1934.

Schneider, A., "Das neuentdeckte Coemeterium zu Tarragona," Spanische Forschungen der Görresgesellschaft. Erste Reihe, V Band, 74-88. Münster in Westfalen, 1935.

Schnürer, G., Kirche und Kultur im Mittelalter. 3 vols. Paderborn, 1927-1929.

------------- Die Grundlagen der europäischen Völkergemeinschaft (Geschichte der führenden Völker, Band XI). Freiburg in Breisgau, 1932.

Schönfeld, M., "Goti," Pauly-Wissowa, III, zweite Reihe, 797-845. Stuttgart, 1918.

-------------- "Suebi," ibid., VII, 564-579. Stuttgart, 1931.

Schubert, H. von, Staat und Kirche in den arianischen Königreichen und im Reiche Chlodwigs. Munich and Berlin, 1912.

---------------- Geschichte der christlichen Kirche im Frühmittelalter. Tubigen, 1921.

Schulten, A., "Hispania," Pauly-Wissowa, VIII, 1965-2046. Stuttgart, 1912.

-------------- "Die Etrusker in Spanien," Kilo, Beiträge zur alten Geschichte, XXV (1930), 360-371.

Seeck, O., Geschichte des Untergangs der antiken Welt. 6 vols. Berlin, 1895-1920.

Séjourné, P., Saint Isidore de Séville: son rôle dans l'histoire du droit canonique. Paris, 1929.

Smit, E., De oud christelyke monumenten van Spanje. 's Gravenhage, 1916.

Steuding, K., "Mercurius," Roscher, Lexikon, II, ii, 2801-2831. Leipzig, 1894-1897.

Suys, E., "La sentence portée contre Priscillien," Revue d'histoire ecclésiastique, XXI (1925), 530-538.

Taubenschlag, L., "Maleficium," Pauly-Wissowa, XIV, 870-875. Stuttgart, 1928.

Taylor, L., The Divinity of the Roman Emperor. Middletown, Conn., 1931.

Thorndike, L., A History of Magic and Experimental Science during the first thirteen Centuries of our Era. Vols. 1 and 2, 2 ed. New York, 1929.

[160] Tones, M., "Usia olvidada autobiographia visigotica del siglo vii," Spanische Forschungen der Görresgesellschaft. Erat Reihe, III Band, 439-450. Müinster in Westfalen, 1930.

Toutain, J., Les cultes paiens dans l'empire romain. 3 vols. Paris, 1907-1920.

Uhlhorn, D., "Goten," Realenc. f. prot. Theol. VI, 772-779. Leipzig, 1899.

Vacandard, E., "Idolatrie en Gaule au vie et viie siècles," Revue des questions historiques, LXV (1899), 424-454.

-------------- Vie de saint Ouen. Paris, 1912.

Vaillat, C., Le culte des sources dans la Gaule antique. Paris, 1932.

Villada, G., Historia eclesíastica de España. 3 vols in 5. In Progress. Madrid, 1924-1934.

Voigt, K., Kirche und Staat von Konstantin dem Grossem bis zum Ende der Karolingerzeit. Stuttgart, 1936.

Vries, J. de, Altgermanische Religionsgeschichte: Band I, Die Religion der Südgermanen, Band II, Die Religion der Nordgermanen. Berlin and Leipzig, 1935-1937.

Waltzing, J., Étude historique sur les corporations professionnelles chez les Romains. 2 vols. Louvain, 1895.

Weinstock, S., "Neptunus," Pauly-Wissowa, XVI, 2514-2535. Stuttgart, 1935.

Wissowa, G., Religion und Kultus der Römer. 2 ed. Munich, 1912.

Zeumer, K., "Geschichte der westgotischen Gesetzgebung," Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde, XXIII (1898), 419-516; XXIV, i (1899), 39-122; XXIV, ii (1899), 571-630; XXVI, i (1901), 91-149.

Zeiller, J., Paganus: Essai du terminologie historique. Paris, 1917.

Zeiss, M., Die Grabfunde aus dem spanischen Westgotenreich. Germanische Denkmäler der Völkerwanderungzeit. Berlin, 1934.

Ziegler, A., Church and State in Visigothic Spain. Washington, 1930.